Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gemaakt ? Sedert wanneer wordt het mogelijk geacht vijgen van disstelen te lezen?

De tweede grondstelling van Ihering, die de rechtswetenschap, voor zoover het proces betreft, buiten de ethische sfeer plaatst, is in snijdenden tweestrijd met de ontwikkeling, die zoowel deze als verwante wetenschappen toonen.

In de rechtswetenschap zelve, ontworstelt zich, hoe langer zoo meer, het ethisch moment aan den daarbuiten staanden, slechts den zinnelyken indruk weergevenden, albeheerschenden vorm. Het jus gentium, welks uitbreiding zelve naar billijkheidsoverwegingen verwijst, breekt zich baan in het oude, starre, civiele recht. De stipulatie d. w. z. de in keurslijf geregen verbintenis wijkt, voor hare vrijelijk zich bewegende zuster, — pacta servanda. In de procesorde, die Gajus vermeldt, werd een eischer afgewezen, die zich verstout had: wijngaarden als boomen: te omschrijven. (1) Later, wordt het bezigen van een genusvoor een species-naam niet als verandering van eisch opgevat. Aanwijsbaar derhalve is een voortschrijden van het bloot aanschouwelijke, strikt zintuiglijke, geheel uitwendige, met den aard van een natuurvolk strookende, naar het meer verfijnde, innerlijk waarneembare, op overwegingen van redelijkheid en zedelijkheid berustende.

Stagnatie in dien voortgang brengen eerst de glossatoren,

(1) Gajus iv, § 30.

Sluiten