Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

civielen rechter, is diens lijdelijkheid, in het civiele proces, niet te rijmen. Een rechter, die recht schept, is aan dit zijn nobile officium verschuldigd om, onafhankelijk van de gedragingen van partijen, zich volkomen op de hoogte te stellen der in het geding gebrachte feiten, alvorens uitspraak te doen over het ten deze geldende recht.

Laat ons thans de bedenkingen hooren, welke tegen 's rechters bemoeiing met het proces, alzoo tegen de opheffing zijner lijdelijkheid te berde zijn gebracht.

I. Men zegt: het civiel proces betreft rechten, waarover partijen zelf de beschikking hebben.

Ik antwoord: het civiel proces — neen; het civiele recht — ja.

Wanneer ik b.v. houder van een wissel ben, kan ik dien verscheuren, wegschenken, kwijtschelden, daarmede heeft niemand iets te maken; maar optredende als eischcr uit krachte van een wissel, toon ik daardoor, eo ipso, mijn recht te zoeken. Dit toonende, begeer ik alleen mijn recht te handhaven, maar op dien eigen oogenblik krijgt de staatsgemeenschap er belang bij, dat haar recht worde toegepast.

Het is de oude geschiedenis van Shylock en de diepe zin van zijn waarschuwing: in mijn recht, schendt gij Venetië's recht. Het rechterlijk vonnis beslist aan de hand van de feiten, welke den rechter worden voorgelegd, welke rechten, alles gelijkstaande, voor houders van wissels gelden moeten.

Sluiten