Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

misschien gelegenheid zou zijn, om een oog te krijgen op het bedrag, dat zij luidden op te brengen; „elcx int particulier" moest zijn schot in Hoorn gaan betalen. Het spreekt van zelf, dat de stad deze hoofdelijke omslagen geheel buiten medewerking der dorpelingen vaststelde.

Door deze tegemoetkoming van de dorpen had zij geregeld een batig saldo, dat, wanneer men de pondschatting 400 ti! lager raamde dan zij werkelijk was, ruim 1521 te bedroeg. Op de laatste wijze rekenden de commissarissen van de Informacie, maar in werkelijkheid hield zij zeker wel bijna "2000 U' over, dus haast alles, wat de omtrek betaalde. Deze gelden werden stellig bijna geheel ten bate van de stad aangewend, want publieke uitgaven hadden dorpen zelf in dezen tijd niet, behalve hun aandeel in de beden, gemeenelandsoinslagen en dan nog de dijklasten, die evenwel alzonderlijk geheven werden. Op de vraag van de commissarissen, of zij eenig privilege hadden, dat hun veroorloofde de omgeving te belasten, moesten de burgemeesters het antwoord schuldig blijven.

Veel meer in den vorm was de heffing van morgen- en schildtalen door de stad Gorinchem in het land van Arkel. Ze waren samen getaxeerd in de bijdrage voor de bede. Ook hier ging de stad wel eens vrij wat boven hetgeen de dorpen rechtens verplicht waren op te brengen voor vorst en land, maar dit misbruik was door de regeering gesanctionneerd. In 1513 vergunde zij de stad voor vier jaar een omslag over het land te maken, voor een deel uitsluitend te haren bate, n.1. om de schulden af te lossen door haar aangegaan gedurende den oorlog met de Gelderschen en om hare vestingwerken te herstellen ').

5. Pogingen om bestuurs- of rechtsmacht over den omtrek te krijgen.

Hiermee zijn wij nog niet aan het einde van de beschouwing, hoe de stad zich mengde in de aangelegenheden der omwonenden. Er blijven nog over gevallen, waarin zij zich de bestuursmacht of de rechtspraak daarover aanmatigde, soms zelfs geheel hun heer poogde te worden. De prikkel daartoe werd geboren uit zoo veelsoortige motieven, zoowel uit de reeds genoemde als uit andere, dat het niet wel mogelijk is, deze gevallen alle te rangschikken in eene categorie als de voorgaande.

Zoo kon zij het wenschelijk vinden, een overheerschend aandeel te hebben in den s t r ij d tegen het water, die door de plattelandsautoriteiten vaak niet met de noodige eensgezindheid werd gevoerd. Toen bijv. omstreeks 1441 een deel van het Rijderambacht

t) Inform., blz. 404 vlg.

Sluiten