Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

handhaven. Waar toch het recht, als wil der overheid, uitsluitend aan haar bestaan en hare feitelijke macht vorm en inhoud ontleent, moet het ook noodwendig eindigen, waar die macht zich niet weet te doen gelden. Ook deze consequentie werd en wordt aanvaard, gehypermoraliseerd zelfs door eene „Umwertung aller Werten" naar dynamisch ideaal; vooralsnog komt het mij voor, dat anarchie het eenig resultaat dezer moderne moraal zoude wezen. En laat men op godsdienstig of ethisch beginsel deze alles overheerschende staatsmacht steunen, — het rechtsbeginsel wordt erdoor niet gered, zoolang men die hoogere rechtvaardiging der staatsmacht laat halt houden voor haar feitelijken machtsinhoud.

Sinds Jean Bodin de staatswetenschap met het kostbare souvereiniteitsbegrip verrijkte, werd dit begrip, of ten minste het woord, het merkteeken, waaraan met zekere voorliefde het beginsel der verschillende staatstheorieën werd vastgeknoopt. Zoo meenden ook zij, die de algeheele onderworpenheid aan het recht van ieder persoon en van ieder gezag verkondigen, geen betere uitdrukking aan hunne leer te kunnen geven dan in de benaming ,,rechtssouvereiniteit". Of die term aan het historisch wetenschappelijk begrip der souvereiniteit niet te kort doet, blijve in het midden, — zeker geeft hij duidelijk uitdrukking aan het beoogde contrast met de leer der staatssouvereiniteit, zooals ik die in enkele trekken heb ontvouwd. Gold het daar: „recht is een product van macht", hier luidt het: „macht is een product van recht". Die zelfstandigheid van het recht, zijne superiori-

Sluiten