Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De zucht van den menschelijken geest, éénheid te brengen in de veelheid van ons weten, is de drijfveer tot waar wetenschappelijk onderzoek; onze geest toont zich ontevreden, zoolang soortelijk verschillende verschijnselen worden waargenomen, die niet tot hoogere éénheid zijn te herleiden. Die ontevredenheid, gezonde prikkel eenerzijds, heeft ook hare schaduwzijde: ze voert zoo licht tot overhaasting, tot erkenning ten koste der werkelijkheid van eene éénheid, welke niet bestaat. Van die fout in het denken is, meen ik, zoowel de machtstheorie als de rechtstheorie een gevolg. Macht en recht beheerschen het menschenleven; de leer der staatssouvereiniteit vervormde het recht tot macht, die der rechtssouvereiniteit vervormde de macht tot recht. Staat en recht kennen eene causale en eene rechtskundige wording; de eene school mishandelde de rechtswording met het mes der causaliteit, de andere school smukte het causale proces met een niet passend rechtskundig gewaad. Feiten en ideeën bepalen het rechtsleven der volken; de machtstheorie bleef blind voor de rechtsidee, de rechtstheorie miskende onder meer het feit der overheersching.

Een retrospectieve blik in de ontwikkeling van het rechts- en staatsleven toont ons, dat het positieve recht zich op tweeerlei wijze vormt: normaal, afgeleid, op grond van reeds bestaand recht, abnormaal, oorspronkelijk, naast het geldend recht of daarmede in strijd. In de normale rechtsvorming is reeds begripsmatig het geldend recht de eenige „souverein". Aan welke rechtsfeiten het ontstaan van nieuw recht rechtskundig wordt verbonden, wiens oordeel of wilsuiting

Sluiten