Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vordering van heffers en plichtigen, of in het stelsel van conversie op vordering der heflfers en van partieelen afkoop op vordering der plichtigen; hier evenmin benadeeling der plichtigen, gelijk in het systeem van afkoop op vordering van beide partijen.

Het dient erkend, in het door de Commissie voorgestane stelsel worden de heffers tot een afstand hunner tiendrechten, de plichtigen tot betaling van grondrenten in plaats van tienden gedwongen. Doch terwijl geen enkel stelsel, waarin de tienddelging van het welnemen der belanghebbenden afhangt, kan worden uitgevoerd zonder aantasting der rechten van althans ééne der partijen, en geen zoodanig stelsel voert tot het zoo zeer gewenschte doel: algeheele bevrijding voor den Nederlandschen bodem van den drukkenden tiendlast, is dit wèl het geval in het stelsel der Commissie. Wat meer is, dit stelsel biedt zoowel aan de heffers als aan de plichtigen in meer dan één opzicht voordeel aan.

Aan de heffers, doordien zij zich tegen eene behoorlijke schadevergoeding ontlast zien van de zorgen, welke voor hen aan hun tiendrecht verbonden waren, en welke waarlijk niet te onderschatten zijn. Het zal hieronder nader worden aangetoond, hoezeer de lasten en moeiten, welke het tiendrecht met zich brengt, het wisselvallige en onzekere van zijne opbrengst, het gevaar van slechtmaking der tienden door den plichtige, die voornemens is aftekoopen, en zoovele omstandigheden meer de feitelijke kapitaalswaarde der tienden hebben doen dalen tot een punt, ver beneden den grondslag, welke daarvoor door den wetgever van 1872 is aangenomen.

En aan de plichtigen, omdat, behalve dat zij worden ontheven van de bezwaren welke de uitoefening van het tiendrecht voor hen met zich bracht, zij als grondrente ter vervanging van den vroegeren tiend, voortaan niet de bruto-, doch de netto-opbrengst daarvan zullen hebben uittekeeren. Immers, waar vroeger de door hen verschuldigde tiend een bedrag vertegenwoordigde, dat, behalve de pachtsom van den tiend, ook de op de verpachting vallende kosten benevens de winst van den pachter goedmaakte, zou volgens het voorstel der Commissie, als grondslag voor de berekening der grondrente worden aangenomen hetgeen de tiend in de laatste vijftien jaren, gemiddeld jaarlijks als zuivere inkomst aan geld den tiendheffer heeft opgebracht, zoodat de bijkomende kosten van verpachting, opneming en dergelijken, alsmede de winst van den tiendpachter zouden komen te vervallen.

De hoofdbeginselen, waarvan de Commissie is uitgegaan bij de vaststelling van hetgeen aan de heffers als schadeloosstelling voor hunne afgeschafte tiendrechten behoort te worden uitgekeerd, komen op het volgende neer.

De heffers zullen ontvangen het twintigvoud van de zuivere opbrengst in geld, welke gemiddeld jaarlijks anders nog van het tiendrecht ware te verwachten, terwijl, ter bepaling van deze gemiddeld-jaarlijksche zuivere opbrengst, voor perceelen, waaruit althans in één der laatste vijftien jaren eenige tiendinkomst genoten werd, als grondslag van berekening wordt genomen hetgeen de tiend in die jaren den gerechtigde als zuivere inkomst gemiddeld jaarlyks heeft opgebracht.

De Commissie handhaaft dus by de berekening der aan de heffers uittekeeren schadeloosstellingen de grondslagen, waarvan de wetgever van 1872 bij de vaststelling

Sluiten