Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

toen de kerk in de zaak betrokken, haar weder gesalarieerd en uiterlijk alles, zooveel mogelijk, bij het oude gelaten, om door haar gezag en invloed den nieuwen godsdienst onder den naam van ,/Christendom boven geloofsverdeeldheid" te populariseeren.

Dit ging goed zoolang de Jezuieten zich nog te zwak gevoelden om de wereld te regeeren en de liberalen des pausen kroon onaangeroerd lieten. Maar toen dit verkeerde was e droom uit.

Na 1848 is er heel wat veranderd. Ook in ons \adeiland. De Paus van zijne wereldrijke macht beroofd, heeft geantwoor met het leerstuk zijner onfeilbaarheid, en de Jezuïeten werden eigenlijk de trouwe en de vrome katholieken, de mannen der consequentie en van het geloof. Liberale geestelijken moesten kiezen vóór de kerk tegen den liberalen Staat en s pausen brieven gehoorzamen, die de moderne ketteiij \ei\loeken.

Daarop kwam nu uit het eene liberale ei de cultuurkamp en uit het andere het socialisme. Om de kerk te bedwingen hebben de liberalen de democratie noodig, en om de democratie te bedwingen, kunnen ze de kerk niet missen. Inderdaad, een eek geval voor hen. Vorst Bismarck kan er van meepraten.

Dit overwegende kunt ge licht begrijpen, dat het den liberalen in Nederland makkelijker valt een minister des Komngs een schop te geven, dan zelve te regeeren. Geen partij is op 't oogenblik zoo verdeeld als de hunne. Hunne positie is dan ook moeilijk, zij hebben niet alleen den strijd te voeren tegen de pauselijke kerk, maar moeten ook rekening houden met het herlevend Calvinisme. Uit de geschiedenis weten zij, wat het Calvinisme is en wat het kan, ook op staatkundig en maatschappelijk gebied. Grondwetsherziening, kieswethervorming, censusverlaging, deze drievoudige eisch wordt, van dag tot ag, meer onafwijsbaar. Wat zal de uitslag zijn . Atheïsten en Socialisten aan de eene, Ultramontanen en Calvinisten aan e andere zijde vragen niet meer, maar eischen ïec t. e a e ralen, die jaren lang geloofden dat zij het monopolie hadden van den echten godsdienst en de ware zedelijkheid, van beschaving, verlichting, stoffelijk en geestelijk welvaren, worden van alle kanten aan hun jas getrokken en lastig gevallen met de vraag: Komt het nu haast, wat gij beloofd hebt, dat komen

zou ?

Sluiten