Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

duizend, en een enkele struisvogel boerderij bracht er in de laatste zes jaren aan vogels en kiekens niet minder dan 132 duizend en aan eieren ruim 28 duizend gulden op. Er is zelfs een tijd geweest, dat — evenals in Holland de tulpen — in Zuid-Afrika de speculatiezucht de prijzen der struisvogels tot duizelingwekkende hoogten wist op te drijven en dat voor een onkelen vogel meer dan 12 duizend gulden betaald werd. !)

Verkeeren wegen en onderwijs in den Oranje-Vrijstaat in gunstiger omstandigheden dan in de Transvaal, ook doet de regeering veel voor de ontwikkeling van den landbouw. Er bestaat in den Vrijstaat een modelhoeve en een landbouwschool, en er is ook een zuivelconsulent aangesteld, die als wandelleeraar zijn licht verspreidt. Veel bovendien heeft de regeering over voor den aanleg van kostbare irrigatiewerken; trouwens het regenwater moet worden opgevangen, wil men een goed deel van het jaar niet zonder zitten. Men noemt zoo'n inrichting in Zuid-Afrika eigenaardig een »dam", en bij elk dorp, ja elke boerderij is zoo'n bekken aangelegd. Om een denkbeeld te geven van zulk een reservoir: de Van Wijksdam b. v. heeft drie ton gouds gekost, de prise d'eau heeft een oppervlakte van 50 vierkante Kilometer en bevat maar even 3T> millioen gallons water.2) Zoo geeft men ook in den Vrijstaat evenals ten onzent blijk, dat men er verstand heeft van waterbouwkunde.

Een groot verschil tusschen de beide Republieken willen we hier nog even aanstippen. We bedoelen de verhouding tot de Inboorlingen. Deze is in den Vrijstaat veel beter dan in de Transvaal. Leven de zwarten in de Transvaal in hun eigen afzonderlijke kraal en treden ze er zoo min mogelijk in dienst van blanken, in den Vrijstaat daarentegen hebben de meesten zich als bijwoners op de Boerenplaatsen gevestigd en betalen de hun geschonken gastvrijheid met hun handenarbeid. Deze verspreiding der inboorlingen onder de blanken, gevoegd bij hun gering getal, ontheft den Vrijstater van de veelvuldige gevechten, die de Transvaler tegen zijn zwarte onderdanen heeft moeten voeren, en mag mede als een der oorzaken beschouwd worden, dat de Vrijstaat tot voor korten tijd de Zuidafrikaansche Republiek in menig opzicht vooruit was.

Kent <*ij <lnt land, zoo schaars bezocht,

En toch zoo heerlijk schoon?

Waar de natuur haar wond'ren wrocht En kwistig spreidt ten toon?

1) We ontleenen deze cijfers aan het belangrijk werk van Dr. Hendrik I\ N. Muller. „Zuid-Afrika".

2) Dr. D. Aitton. Voordracht, gehouden in Artis te Amsterdam.

Sluiten