Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in kapitaal. Er zijn schrijvers, die tot op een mark nauwkeurig berekend hebben wat een Duitscher, wat een Franschman waard is. Dat gaat toch wel wat ver en is ook niet vol te houden.

Een tweede opmerking is deze: er gaan voor een land goede krachten verloren door emigratie, maar komen daarvoor geen andere terug ? De immigranten zijn volgens dezelfde redeneering, welke de emigranten van goed gehalte maakt, voor een land een waardevolle aanwinst. Inderdaad verlaten volgens de sjaarcijfers" over het algemeen meer bewoners ons land dan er buitenlanders zich komen vestigen. Verontrustend is deze verhouding evenwel nog niet.

Een derde vraag zou zijn: is het 't zachter worden der zeden de oorzaak, die het kinderleven, ook 't gebrekkige, beschermt, of is dit het bewust of onbewust werkend christelijk beginsel? Wanneer is een eind gekomen aan 't dooden der kinderen ?

't Is wel duidelijk, dat het Christendom alleen eerbied heeft geleerd en geëischt voor 't kinderleven. Zoowel bij Grieken als Romeinen vinden wij den meest brutalen kindermoord, meer of minder wettelijk geregeld. Evenzoo bij de oude Germanen. Bij de Slaven moest nog in de middeleeuwen tegen kindermoord geageerd worden. En wanneer wij verder zoeken, overal : bij Chineezen, Japanners, Indiërs, Australiërs overal kindermoord, alleen niet bij Joden en Christenen '). En thans ? Waar 't christelijk beginsel minder duidelijk spreekt, vermindert de eerbied voor 't kinderleven — ik zou uit eigen ervaring feiten kunnen melden, dat de neiging om misgeboorten het levenslicht te blusschen nog volstrekt niet verdwenen is, alleen maar onderdrukt. Mij komt t hoogst natuurlijk voor, dat wie een Goddelijke Voorzienigheid en goddelijke wetten ontkent, volgens eigen inzichten voorzienigheid gaat spelen. Wie van dit standpunt uit logisch doorredeneert, moet meenen een zwakgeboren kind een dienst te doen, als hij hem 't leven en zijn misères ontneemt.

l) Apologie des Christ/nthums von Fr. Alb. M. Weisz, O. Pr. Bd. I, S 334 vv.

Sluiten