Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de bedoeling is. Bekijk zoo'n maat eens nauwkeurig. De naam staat er op, zoodat ge niet behoeft te twijfelen. Ze is gewaarmerkt als zuiver, en dus niets te groot, niets te klein. Dat moet onderzocht worden, om de i of 2 jaar, door ijkmeesters, die in elke gemeente zitting houden, en die er, als de maat goed is, een letter in slaan, een ijklcttcr, of, bij afkeuring, een ander merk. Die ijkletter kunt ge zien. Misschien staan er een heele rij van letters ; want is de maat reeds lang in gebruik, dan is ze reeds vele malen onderzocht, en telkens geijkt. Maar de vorige letters gelden niet meer ; alleen de laatste letter heeft nog waarde, maar ook slechts zoolang tot de ijkmeester opnieuw zitting houdt, en er een nieuwe, te voren bekend gemaakte letter in staat. Gemeente of rijkspolitie gaat daarna de winkels rond, om te zien of alle maten geijkt zijn, en te bekeuren ieder die niet-geijkte of afgekeurde maten gebruikt, of zelfs maar in den winkel heeft staan.

Een liter behoeft dus voor niemand een vreemdeling te zijn. Maar wanneer gij een onderzoek instelt bij verschillende winkeliers, dan vindt ge verschillende vormen van liters, al naar het gebruik, dat er van gemaakt moet worden. Maar die vormen zijn alle door de Wet vastgesteld. De liter, die de appelenkoopman gebruikt, is anders dan de liter van een handelaar in dranken. Maar 't zijn alle liters, d.w.z. ze hebben een inhoud van i d.M.3

De liter van den appelenkoopman is 107 m.M. hoog, en heeft een middellijn van 109 m.M., die van den handelaar in sterke dranken heeft een hoogte van 172 m.M. en een middellijn van 86 m.M., die van den petroleumkoopman heeft dezelfde afmetingen als de eerste (107 en 109 m.M.), doch is van een andere stof vervaardigd, en heeft bovendien een z.g.n. stortrand. De eerste soort van maten (die voor appels e. d.) is vervaardigd van hout, ijzer, spaan, koper; ze heeten maten voor droge waren, die voor petroleum e. d. zijn vervaardigd van blik en heeten lage vochtmaten ; van deze beide is de hoogte nagenoeg evengroot als de middellijn. De maten voor dranken, waarvan de hoogte dubbel zoo groot is als de middellijn (bij den L. precies, bij de

Sluiten