Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 59. Iets m'cr het meten van inhouden.

Een balk kent ieder. Talloos veel voorwerpen hebben den vorm van een balk. Beschouw er eens één wat nader, een lucifersdoosje b.v. Is 't geen balk ? Neen, niet wat betreft het gebruik, maar voor zoover den vorm aangaat, komt zoo'n doosje volkomen overeen met een balk in onze woning. Laten we slechts vergelijken. Aan een balk, zoowel als aan een doosje, aan een sigarenkist, enz. zijn een boven- en een ondervlak,

een voor- en een achtervlak,

een linker- en een rechterzij vlak.

Aan een lucifersdoosje kunt ge die vlakken aanwijzen : het bovenvlak is voorzien van een etiquet;

het ondervlak staat op tafel ;

het linker- en rechterzijvlak zijn de smalle opstaande kanten ; het voor- en achtervlak zijn de korte einden aan het eigenlijke doosje, dat de lucifers bevat.

't Is noodig zich van deze eenvoudige dingen goed rekenschap te geven, — en dezelfde vlakken op te zoeken aan de andere voorwerpen, een sigarenkistje, een balk (aan een balk in een woning zijn slechts drie vlakken te zien, drie zijn onzichtbaar), een plank, een tafelblad, een boek, een vel papier, een woonkamer, een vensterruit, een vierkante lat. Al die dingen zijn balkvormig. Maar aan een cent, een torenspits, een bezemsteel zijn geen zes vlakken; ze zijn niet balkvormig. De balkvormige lichamen zijn wel eens, naar verhouding, kort of lang, hoog of laag, smal of breed, — maar aan alle vindt men zes vlakken, en die zes vlakken staan op elkaar zooals we ze vinden aan een balk, een sigarenkist: rechthoekig n.1., of loodrecht, zooals men ook zegt. Men kent immers deze laatste uitdrukking? De timmerman gebruikt zijn winkelhaak en zijn schietlood om iets loodrecht op te zetten, de muren van een huis b.v. De woonkamer heeft dan ook denzalfden vorm als een sigarendoos: de wanden staan loodrecht op den vloer en de zolder is hieraan evenwijdig.

Nu moet de inhoud van die lichamen gemeten (zie § 56), of liever: berekend worden. Om dat • berekenent goed te

Sluiten