is toegevoegd aan uw favorieten.

De Sint Franciscus Xaveriuskerk of, De Krijtberg te Amsterdam, 1654-1904

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deren der protestanten aan tot wederwraak op de Nederlandsche katholieken. Als gewoonlijk en reeds van oudsher, moesten het de geordende geestelijken, inzonderheid de Jezuïeten of „Jesu-wijten", misgelden.

Aan die ongunstige stemming der gemoederen, wellicht door nog andere, later te vermelden bijomstandigheden aangewakkerd, zal het wel toe te schrijven zijn dat de anders niet onverdraagzame magistraat van Amsterdam, omstreeks 1682 en in volgende jaren, plannen beraamde om geheel de reguliere geestelijkheid uit de Amstelstad te verdrijven.

Pater Proch in den Krijtberg en zijne medezendelingen elders waren aldus aan 't grootste gevaar bloot gesteld, grooter wellicht dan zijzelf vermoedden.

De apostolische vicaris, Joannes van Neercassel, gewaagt daarvan in een brief van 27 November 1682 aan den Jansenisten hoofdman Antoine Arnauld, alsmede in een schrijven van 4 Februari 1683 aan een romeinsch prelaat en eindelijk in een bericht, den 30slen Mei van 't zelfde jaar aan den katholiek geworden landgraaf Ernest van Hessen gezonden 1).

De briefschrijver deelt daarin mede, dat de Amsterdamsche vroedschap, tengevolge zijner beden en uiteengezette beweegredenen, in 't behoud der regulieren heeft toegestemd, en meldt tevens op welke voorwaarden en beloften Amsterdam zich door hem heeft laten verbidden. Niets, zoo schrijft de apostolische vicaris alverder, was zijnerzijds verricht zonder den raad en de instemming der voornaamste regulieren, en hij hoopte dat 't goede voorbeeld van 't overmachtige Amsterdam ook gunstig zou werken in den Haag, en dat aldus het dreigend gevaar zou afdrijven. Yoor dengene, die geen vreemdeling i3 in de geschiedenis van 't ontluikende Jansenisme, bestaat er wel eenige aanleiding om de algeheele nauwkeurigheid dier drukke zelfverdediging in twijfel te trekken.

1) Verg. de Bijdragen voor do gesch. van 't bisdom Haarlem X. 101.