Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heeft aangenomen. Het is waar, nog altijd worden de voorstanders van dezen maatregel als een genus van moderne

dwingelanden voorgesteld:

„Und willst du nicht, so must du wohl,

Sonst sclilag icli dir den Buekel voll; —" maar al klinkt dit verwijt in deze dagen ook wel weer door de lucht, het zijn niet meer de bazuinen van voorheen. De tijd doet over zulke aanklachten recht en van weerskanten weten de toongevers — kunnen zij althans weten, — dat het schimpwoord „Tirannen" in het eene kamp even naïef-dom is, als het geroep van „obscuranten" in het andere. Wil men nog eens een echt hartstochtelijk pleidooi tegen den leerplicht hooren, dan moet men een dertig jaren teruggaan en b.v. de luidruchtige diatribe van den Beijer Jos. Lukas herlezen: Der Schulzwang, ein Stiick moderner Tyrannei 1). Deze kon toen nog schrijven. „Kein anderes volk der Erde hat den Schulzwang, „als das Deutsche", en hij heeft dan ook geen smaadwoorden genoeg, om zijn landgenooten — „das Bedientenvolk" zijne verachting in het gezicht te spuwen. Als hij aan „die „ Vater des Schulzwanges" denkt, — dat nu eens de mannen der „Reformation", dan weer die der „Revolution" zijn —

dan citeert bij Schiller's:

„Icli sali des Ruiimes lieil'ge Kranze Auf der geuieiueii Stirn entweiht; —" maar hij spaart ook „die deutsche Kirche, oder nocli genauer den deutschen Ivlerus" niet2), die „sicli vom Bureaukratischen

X) Landshut, 1S65.

2) T. a. p. bl. 39 „Das divide et impera", dus gaat de auteur op dit punt voort, „ist niemals schlauer angewendet worden, denn damals, als der Staat die Interessen des Klerus von denen der Familie zu trennen wusste urn sein Attentat gegen die Schulo auszuführen. Aber es war auch gar zu siiss fiir die Herren „Inspeetoren", hoehmogende Amauuenses der gmidigen Herren vom Bureau zu werden. Da konnte man seinen starrköpligen Bauern einmal haiidgreitiicli beikommen, und das musste oöenbar viel effectvoller sein, als eine noeb so salbungsvolle Predigt es sein konnte .

Sluiten