Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Goa de kinderen bijeen luidde, hen vriendelijk noodend, om bij hem in de Christelijke leering te komen; de scholarum piarum, de vaders der vrome scholen (1007), welke bij de drie monniksgeloften ook die tot het kosteloos geven van Christelijk onderwijs voegden, en nog zooveel anderen meer, die zich aan bet belang der jeugd hebben gewijd. Maar de tijden veranderen en de eischen der tijden met hen. Als de Middeleeuwen niet haar gesloten en geïsoleerde sociale kringen voorbij zijn, komen de nieuwere tijden met hunne veel gecompliceerder levensverhoudingen en tot hiertoe ongekende

noodzakelijkheden.

De eerste Hervormers intusschen zien, evenals de Kerk, in het onderwijs ook nog hoofdzakelijk een steun voor hetgeen hun bet meest ter harte gaat, het zieleheil hunner volgelingen. Luther spreekt het eerst van dwang: „Ich halte aber, <lass auch die Obrigkeit hier schuldig sei, die Unterthanen zu zwingen, ihre Kinder zur Schule zu halten 1). Maar ook een veelzijdige Dominicaner-monnik uit die eeuw, de beroemde Thomas Campanella (1568—1639) — die om zijne vrijmoedigheid menige berisping ontving en 27 jaren lang in eene Spaansche gevangenis niet zuchtte, maar er de meeste zijner 82 geschriften over pliilosophie, natuur-wetenschap, astionomie, geneeskunde, theologie, dogmatiek, ethiek en staatswetenschap samenstelde, tot paus Urbanus VII den geleerden monnik wist te verlossen, en trots het kwaad gerucht, dat deze zijne philosophie van den duivel ontvangen had, hem niettemin met zijn vertrouwelijken omgang vereerde, sprak het voor die dagen moedige woord uit, dat de opvoeding dei jeugd overheidszaak behoorde te zijn. Ook in frankrijk was onder het ancien régime het principe niet geheel onbekend.

1) Sermon, dass man die Kinder zur Seinde halten soll.

Sluiten