Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te verkrijgen bijzondere vakbekwaamheid, hun plaats in de samenleving waard zal doen zijn. Dat is al een begin, want wie zich nuttig kan maken, staat moreel reeds hooger dan wie daartoe niet of kwalijk in staat is. Die zedelijke verheffing gaat verder voort, als het onderwijs datgene aanbrengt, wat tot veraangenaming van hot leven dient; immers de ontwikkeling van den zin voor inenschwaardige genietingen heeft veel kans de aantrekkelijkheid der lagere, groote concurrentie aan te doen. Maar dit zijn nog slechts indirecte invloeden. Meer onmiddellijk werkt in die richting de tucht, d. i. de door verstandigen dwang verkregen gewenning van een ordelijk, rustig schoolleven, waar wijze regels gelden, wier zachte, maar vaste handhaving de kinderen gewent aan orde, gehoorzaamheid, ijver, zelfbedwang, en andere kinderlijke plichtsvervullingen; waar zij voorts bereidwilligheid leeren om zich aan redelijk gezag te onderwerpen, totdat de tijd komt, dat de tucht zich wat gaat retireeren, en minder noodig wordt, omdat zich een innerlijke wet bij hen ontwikkelt, waarvan zij den drang beginnen te gevoelen; en waar eindelijk de omgang met de medeleerlingen dat gevoel van verbondenheid aan anderen verruimt en versterkt, dat de kiem is van liet solidariteitsgevoel, dat, naar wij hopen, de ervaringen van het latere leven in hun gemoed tot volle ontwikkeling zullen brengen.

Maar bij dien invloed van het schoolleven behooren zich te voegen de ethische elementen, die verschillende deelen der leerstof aanbieden. Afzonderlijke lesuren daarvoor kent onze schoolopvoeding niet, doch die zijn ook niet noodig, indien maar van de velerlei aanleidingen partij getrokken wordt, die de vakken van onderwijs overvloedig aanbieden, mits — ik herhaal het — die niet tot een armoedig kringetje beperkt worden. Als de leeskunst der leerlingen niet op te laag peil

Sluiten