is toegevoegd aan uw favorieten.

Verspreide opstellen van C. H. den Hertog

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan belangstelling, deels ouder gebrek aan inzicht samen te vatten. Veel kwaad lieeft ook gedaan en doet nog de overtuiging, dat het veranderen van menschen een werk is, dat „overgelaten" moet worden.

Dat is een '/.eer eenzijdige meening. Meestal is de natuur boven de leer gegaan, en was het slechts een „overlaten" bij manier van spreken, hoewel op die wijze de opvoeding toch nooit krijgen kon, wat haar toekwam. Maar de tegengestelde eenzijdigheid komt evenzeer voor, het ongerijmde denkbeeld, dat de opvoeding alles vermogen zou. Alsof niet de invloeden, die de menschen maken tot wat zij zijn, eindeloos vele waren, voor een groot, deel niet na te speuren, en voor een ander deel weer niet te bereiken of te veranderen, terwijl om invloed te krijgen op de wel bekende en wel bereikbare factoren, zoo vaak öf de bekwaamheid faalt, öf de middelen ontbreken.

Bij de vaststelling van het begrip opvoeding staat men dus tusschen twee uitersten, de ontkenning der mogelijkheid van opvoeding aan de eene zijde, het geloof in haar alvermogen aan den anderen kant. Tusschen die uitersten blijven wij in, wanneer wij opvoeden definiëeren als het aanwenden van de door studie en ervaring aan de hand gedane middelen om in kinderen en jonge menschen die veranderingen te weeg te brengen, die men in het belang van de individuen en van de gemeenschap gewenscht acht.

Deze definitie zegt nog maar weinig. Hoe zou men ook in een paar woorden een zoo belangrijke en omvangrijke zaak als de opvoeding is, willen omschrijven! Zij wijst echter duidelijk aan, wat do twee zaken zijn. waarmede men zich in de opvoedingsleer heeft bezig tc houden: het duidelijk in het oog vatten van het doel, en een nauwkeurig onderzoek van de daartoe bruikbare middelen.