Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„Die Vcrtreter der Zillerschen Kullurstufen und Konzentratiimsi'lee finden in der Praxis wenig Anklang 1). Nur Dl'. Bavth 2) hat die praktische Durchführung versucht, sonst ist weitere» nicht bekanut. Mail htttet sicli, das zur Zeit bestellende und Bewahrte aufzugeben und noch nicht Bewahrtes und Fragliches dafiir einzusetzen. Es wird für richtiger befunden, den jetzigen Bau aus- und umzubauen. Zur dieser Ansicht bekennt sich aucli der Verfasser dieses Buches. '/.'dier hat mit seinen Konzentrations-Vor-

schlagen wohl einen „kïilinen Wurf" gethan, aber ktinen „pmktischen"

Praktisch sein heisst das Bewahrte anerkenneu und Neues und nicht Bewahrtes mit Vorsicht darreiclien. Ein „küliner Wurf" kann unsere ganze lieutige Scliulpraxis nicht beseitigen; sie ist durch treue Arbeit vieler edler und grosser Geister zu einem festen Dome erbaut, aus dessen Hallen bis zur Stunde viel Segen gekommen ist und noch kommen wird".

Met dergelijke Herbartianen valt te praten, maar niet met zulke, die het woord van A. von Humboldt bewaarheiden: „Die Deutschen brauclien 100 Jahre, um eine Dummheit einzuselien und andere 100 Jahre, um sie abzuschaffen". Dat het onderwijs niet een aggregaat van leervakken worde, maar een organisme, willen wij in Nederland ook. En als Lessing aanbeveelt: „Man muss die Schüler bestandig aus „einer Scienz in die andere hinüber sehen lassen", dan vinden wij dat eene zeer verstandige les en zijn volkomen bereid, haar op te volgen. Wij weten ook zeer goed, dat de verschillende leervakken niet moeten onderwezen worden naar de logisch-wetenschappelijke, maar naar eeue paedagogische volgorde. En als collega De Raaf ons telkens toevoegt: „Gij-lieden let meer op het vak dan op het kind", dan antwoorden wij: „Gij moogt geen kwaad van ons spreken". Al meer dan dertig jaren lang zijn wij Nederlandsclie onderwijzers bezig met bij elk vak de vraag te stellen: wat is de beste volgorde van de deelen der leerstof in verband met de vatbaarheid en den lust en het belang der leerlingen. Ykema en Bruins zijn dat begonnen voor het taalonderwijs, Versluys en Wisselink voor het rekenen, en anderen hebben dat voort-

1) Deze cursiveeriug is van VViessner.

2) Iu Leipzig.

Sluiten