Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De quartencirkel is dus een plaatsvervanger van den quintencirkel der toonladders met mollen. Alleen echter omdat hij 't mogelijk maakt, nu te volstaan met de korte benamingen „quintencirkel" ivoor de kruisen) en „quartencirkel ' (voor «ie mollen) is hij te verdedigen. Uit elk ander oogpunt is hij overbodig, en — strikt genomen — ook foutief, wijl hij een verkeerde voorstelling van 't wezen der zaak geeft.

Feitelijk toch vormen de 2 quintenreeksen, die elkander in c ontmoeten, één reeks met c als middelste term, die van (leses — als laagste toon — tot bis — als hoogste toon — opklimt (zie de afleidingen in 84 en !K) in verband niet elkander . Die geheele reeks is derhalve:

deses, ases, eses, beses, fes, ces. ges, des, as, es, bes, f, r, g, «1, a, e, b, fis, cis, gis, dis, ais, eis, bis.

Later — bij de mineurtoonladders — komen we erop terug.

XIV. TRANSPONEEREN.

109. Om velerlei redenen kan 't noodig zijn, een compositie wat hooger of lager uit te voeren dan ze geschreven staat. Bij 't zingen zonder begeleiding zou dit eenvoudig gaan door den begintoon wat hooger of lager aan te geven, en alle tonen hun naam te laten behouden. Die naam is dan echter met betrekking tot den normaaltoon (zie 8) een verkeerde.

Wil men de verbroken betrekking herstellen, dan dient men dus eiken toon in de verhoogde of verlaagde compositie een anderen naam te geven, en hem als noot op een andere plaats te schrijven.

In 't bijzonder wordt dit noodig, als de zang begeleid moet worden door een of ander instrument met vaste toonhoogte , piano of orgel b.v.b. Maar ook zonder dit is 't wen-

Sluiten