Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hebben gevallen om iemand kwaad te doen, maar desondanks zien wij er hem op aan, dat, met het oog op het lijden van zooveel millioenen menschen, hij in staat zou zijn geweest alle beletselen uit den weg te ruimen als hij er kans toe had gezien die ellende te verminderen. Zoo heeft zich een legende gevormd, waarschijnlijk tengevolge van hetgeen Dubois schreef in zijn boek „Le Péril anarchiste," dat Reclus de propaganda der daad afkeurde. In menige korte levensbeschrijving van hem lazen wij haar dan ook reeds. Toch is dit onjuist. Reclus zelf antwoordde op een vraag dienaangaande; „Ik heb nooit de woorden gezegd of geschreven, die Félix Dubois mij toedicht in zijn Péril anarchiste, Ik heb trouwens gelegenheid gehad ze formeel te logenstraffen in een brief aan het dagblad „Le Temps." Ik erger mij bovendien dat mij zinnen worden toegeschreven, die in zulk een slechten stijl zijn opgesteld. Gij zult mij een dienst bewijzen met ze tegen te spreken." (Zie mijn Geschiedenis van het Socialisme, deel III, blz. 148.)

Reclus was er de man niet naar om ze af te keuren. Ook niet om ze goed te keuren Hij zocht er als voor alles verklaringen voor en deze waren gemakkelijk te vinden, daar menschen, die zeiven vogelvrij zijn verklaard en als zoodanig overal vervolgd worden, natuurlijk als zoodanig het recht hebben, zich op de hun passende wijze te wreken op een maatschappij, die hen en zooveel duizenden met hen doemt tot ellende, armoede en ontbering. Van dat standpunt moet de zaak beschouwd worden.

Sluiten