Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geholpen werden op de meest kameraadschappelijke wijze. Toen nu 29 jaar geleden in Genève de Révolté werd opgericht, zat Reclus erachter eri steeds bleef hij zijn steun verleenen, ook toen dit blad weer verdoopt werd in La Révolte en nog later verscheen als Temps Nouveaux, wat men wel eens noemde het blaadje van Reclus en Kropotkine. En hij kon niet anders, want zijn ziel was in het anarchisme. Hij, die niet beheerscht wilde worden door anderen, hij wilde ook niet heerschen over anderen.

Toen zijn vriend Kropotkine in de gevangenis te Clairveaux zat, verzamelde hij diens artikelen uit de Révolté tot een boekdeel, dat hij van een voorwoord voorzag en doopte met den naam van Paroles d'un Révolté (Woorden van een opstandeling). Geschriften van Bakunine voorzag hij van een inleiding en ook voor mijn boek Le socialisme en danger (Het socialisme in gevaar) schreef hij een voorrede om het aan te bevelen aan „allen die de hartstocht bezitten voor de waarheid en die haar niet zoeken in de proklamatie van een diktator of in een program, geschreven door een hoogen raad van groote mannen."

Om zijn zienswijze goed duidelijk te maken, gaf hij eens in een redevoering de volgende vergelijking:

„Hier zal ik mij veroorloven een persoonlijke herinnering u te vertellen. Wij stoomden op een van de schoone moderne booten, die trotsch de golven doorklieven met een snelheid van 15 k 20 knoopen in het uur, en die een streep trekken van vasteland tot vasteland, dwars door de winden en getijen. De lucht was kalm, de

Sluiten