Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hielden zich schuil; men vernietigde de standbeelden, men verbrandde de bibliotheken. De keten der tijden scheen om zoo te zeggen gebroken. De volkeren zagen af van hun erfenis van kennis. Op het despotisme volgde een nog erger despotisme; een doode godsdienst schonk het leven aan een nieuwen, meer autoritairen, meer fanatieken, meer wreeden godsdienst en gedurende iooo jaar verbreidde zich een nacht van onkunde en dwaasheid, verbreid door de monniken over de aarde.

Evenzoo vertoonen zich de andere historische bewegingen onder tweeërlei gezichtspunt volgens de duizenden elementen waaruit zij zijn saamgesteld en wier veelvuldige gevolgtrekkingen zich afspiegelen in de politieke en sociale veranderingen. Ook geeft elke gebeurtenis gelegenheid tot de meest uiteenloopende oordeelvellingen naar gelang van den ruimen blik of de vooroordeelen der geschiedschrijvers die haar waardeeren. Om een sterk voorbeeld hiervan aan te halen wijzen wij er op, hoe de machtige ontluiking der Fransche letterkunde der XVIIde eeuw aan het genie van een Lodewijk XIV is toegeschreven, omdat deze koning op den troon zat juist op den tijd, waarin zooveel beroemde mannen in een bewonderenswaardige taal groote werken te voorschijn brachten: „de blik van Lodewijk schonk de geboorte aan de Corneille's." Een eeuw later durfde niemand beweren dat de Voltaire's, Diderot's, Rousseau's evenzeer hun genie en hun roem verschuldigd waren aan het opwekkend oog van Lodewijk XV. Hebben wij niet onlangs de Britsche wereld in het stof zien buigen voor de koningin door haar de hulde toetekennen voor alle gelukkige gebeurtenissen, voor alle vorde-

Sluiten