Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

beraden, overtuigde mannen vochten tot het einde in alle bewustheid en vastheid van wil.

Zeker, de schommelingen der massa's doen zich voortdurend voor, maar in welke mate? De gebeurtenissen moeten het ons zeggen. Om den vooruitgang te konstateeren zou men moeten weten hoede verhouding is toegenomen van menschen die denken en zich een gedragslijn afbakenen, zonder zich te bekommeren om gejuich of afkeuring. Zoo'n statistiek is des te onmogelijker omdat, zelfs onder de vooruitstrevers velen zulks zijn alleen in woorden, die zoover gaan dat zij kameraden, jong nog van gedachten, die hen omringen, met zich meeslepen. Anderzijds is het aantal groot van hen die door houding, door ijdelheid rotsen schijnen tezijn in den loop der eeuwen en die toch voet verliezen, veranderend van denken en spreken zonder het te willen. Wie is niet verplicht in een eerlijk gesprek te erkennen dat hij meer of min socialist is?

Door het feit alleen dat hij zich rekenschap tracht te geven van de argumenten der tegenpartij, is hij in alle eerlijkheid verplicht ze te begrijpen, ze in zekeren zin te deelen, ze te klassificeeren in het algemeen begrip der maatschappij, die beantwoordt aan zijn ideaal van volmaking. De logika zelfs verplicht hem de denkbeelden van anderen in de zijnen op te nemen.

Bij ons, revolutionairen, moet zich een dergelijk verschijnsel voltrekken; wij moeten er ook toe komen om alle denkbeelden van hen die wij bestrijden, te beschouwen als eerlijk en oprecht. Wij moeten ze tot de onzen maken, maar om er de ware beteekenis aan toe te kennen. Al de redeneeringen van onze tegensprekers die te lang bleven staan bij verouderde

Sluiten