Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

of een maitres door een anderen raadsman of nieuwe maitres. Maar daar dergelijke veranderingen geen sociaal belang hadden en zich in de werkelijkheid alleen uitstrekten tot de individuen, konden zij plaats vinden zonder dat de massa des volks zich ook maar het minst bezighield met die gebeurtenis of haar gevolgen; het was voldoende dat men een moordenaar vond met een goedgeslepen dolk en de troon werd door een ander bezet. De koninklijke grillen konden zonder twijfel het koninkrijk en de menigte onderdanen slepen in onvoorziene avonturen, maar het volk, gewend aan gehoorzaamheid en onderwerping, had zich alleen te schikken naar de luimen van boven; het mengde zich er niet in om een raad te geven over zaken die verre boven hun nederige bevoegdheid gelegen was. Zelfs in het land waar twee naijverige families twist hadden met haar aristokratische en bourgeois klientèle, konden schijnbare revoluties plaats hebben ten gevolge van een moord: een samenzwering van moordenaars, begunstigd door de kans, verplaatste den zetel en wijzigde het personeel der regeering, maar wat ging dit het onderdrukte volk aan? Eindelijk in een staat waar de grond van het gezag zich reeds eenigszins verruimd vond door het bestaan van klassen, die elkaar de heerschappij betwistten, boven een geheele menigte rechteloozen, die vooraf veroordeeld zijn om aan de wet der zegevierende klasse onderworpen te zijn, waren het straatgevecht, de oprichting van barrikades en de uitroeping van een voorloopige regeering op het stadhuis nog mogelijk.

Maar nieuwe pogingen in dienzin zouden niet gelukken in steden, veranderd in kazernes en overigens de laatste „revoluties'' van dit soort hebben slechts een tijdelijk

Sluiten