Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

nemen zoo'n karakter van ouderdom, zelfs van heiligheid aan dat enkele stoutmoedigen haar durven aanvallen. Elke eeuw die zij duurt, wast het gezag ervan en als zij toch eindigt met vallen evenals alle dingen, dan komt dat omdat zij zich in toenemende disharmonie bevindt met het geheel der nieuwe feiten die zich rondom haar opdoen.

Laat ons als voorbeeld nemen de eerste van alle instellingen: het koningschap, dat zelfs voorafging aan den godsdienstigen eeredienst, want het bestond reeds vóór den mensch bij vele dierstammen.

Welk een vat heeft deze illusie van de noodzakelijkheid van een meester ten allen tijde gehad op de geesten! Hoeveel menschen waren er niet in Frankrijk die zich verbeeldden geschapen te zijn om te kruipen aan de voeten van een koning ten tijde toen La Boëtie schreef zijn Contr'Un (legen Een), dit zoo helder en logische betoog, met zooveel eerlijken eenvoud vermengd? Ik herinner mij nog de verbazing, die de proklamatie der „Republiek" in 1848 teweeg bracht bij de boeren op het platteland: „maar wij hebben toch een meester noodig!" — zoo herhaalden zij als om strijd. Ook richtten zij zich weldra zoodanig in dat zij zichzelven dien meester gaven, zonder wien zij zich verbeeldden dat geen maatschappij mogelijk was: hun politieke wereld moest noodzakelijk gemaakt zijn naar de beeltenis van hun eigen familie-wereld, waarin zij het gezag, de macht zelfs en het geweld verlangden.

Zooveel voorbeelden van verschillende koningschappen troffen hun blikken en anderzijds verdwijnt de erfelijkheid der slavernij zoo moeilijk uit het bloed, de zenuwen, de hersenen, dat ondanks het

Sluiten