is toegevoegd aan uw favorieten.

Evolutie, revolutie en het anarchistisch ideaal

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van het bezit van den macht en door de bepaling zelve van het woord ,,regeering," waaronder men hen omvat, hebben minder tegenwicht voor hun hartstochten dan de veelheid der geregeerden.

Andere instellingen, die der godsdienstige eerediensten hebben ook zoo'n machtigen invloed gehad, dat vele geschiedschrijvers, vrij van geest, hebben kunnen gelooven aan de absolute onmogelijkheid voor de menschen om zich daarvan te bevrijden. In waarheid behoort de beeltenis Gods, die de volksverbeelding ziet tronen boven in den hemel, niet tot die welke men gemakkelijk omverwerpt. Hoewel de logische

volgorde der menschelijke ontwikkeling de godsdienstige

organisatie gevolgd is op de politieke beweging en dat de priesters gekomen zijn na de chefs, want elke beeltenis onderstelt een eerste werkelijkheid, gaf echter de hoogste hoogte, waarop men deze illusie had geplaatst om er het begin van te maken van alle aardsch gezag, er een doorlucht karakter bij uitnemendheid aan; men richtte zich totde soevereine en geheimzinnige macht, tot den „onbekenden God" in een staat van vrees en beven die elke gedachte, elke kritiek, elk persoonlijk oordeel ophief. De vereering — dat is het eenige gevoel dat de priesters toestonden aan hun geloovigen.

Om weer bezit te nemen van zichzelven, om zijn recht te hernemen om vrij te denken had dus de onafhankelijke mensch — ketter of atheïst — al zijn energie bijeen te garen, alle kracht van zijn wezen samen te vatten en de geschiedenis zegt ons wat hem dit gekost heeft gedurende de duistere tijden van de overheersching der kerk. Nu is „godslastering niet meer de hoofdmisdaad, maar 't oude zinsbedrog,