Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

godsdiensten, die daaruit zijn afgeleid, ons verbiedt als het noodlottige voedsel bij uitnemendheid, als het zedelijk vergif dat alle dingen aansteekt en zelfs „tot in het derde geslacht" de nakomelingen van hem die haar heeft geproefd. Leeren — zietdaar de misdaad volgens de kerk, volgens den staat, wat ook priesters en regeeringsagenten zich verbeelden, die ondanks zichzelven kiemen van ketternij in zich hebben opgenomen. Leeren — dat is integendeel de deugd bij uitnemendheid voor het vrije individu, dat zich losmaakt van alle goddelijk of menschelijk gezag: het verwerpt gelijkelijk degenen, die zich in naam van een „hoogste rede" aanmatigen het recht om te denken en voor anderen te spreken en hen die wetten opleggen door den wil van den staat, een beweerde uitwendige zedelijkheid, die gekodificeerd en vastgesteld s. Zoo moet de mensch, die zich wil ontwikkelen als zedelijk wezen juist het tegenwicht nemen van hetgeen èn kerk èn staat hem aanbevelen: hij moet vrij denken, vrij spreken, vrij handelen. Dit zijn de noodzakelijke voorwaarden van allen vooruitgang.

„Vrij denken, vrij spreken, vrij handelen" in alle dingen! Het ideaal der toekomende maatschappijen, in tegenstelling en echter als voortzetting der tegenwoordige maatschappij, neemt steeds een helderder gestalte aan. Vrij denken! Dadelijk scheidt de evolutionist, een revolutionair geworden, zich af van elke dogmatische kerk, van elk lichaam met statuten, van elke politieke groepeering met verplichtende bepalingen, van elke associatie, publiek of geheim, waarin de deelnemer moet beginnen op straffe van verraad onbetwiste bevelen aan te nemen. Geen

Sluiten