Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De uitwendige vorm der maatschappij moet verraderen in verhouding tot den inwendigen druk, geen enkel feit in de geschiedenis is beter gekonstateerd. Het sap voedt den boom en geeft hem bladeren en bloemen. Het bloed maakt den mensch. De denkbeelden maken de maatschappij. Er is geen behouder die het niet betreurt dat de denkbeelden, de zeden, al wat het diepzinnige leven der menschheid maakt, gewijzigd zijn sints den „goeden ouden tijd." De sociale vormen die ermede overeenkomen, zullen zeker ook veranderen. De revolutie nadert naar gelang van het inwendig werken van het verstand.

Toch past het niet om zich in zoete rust te laten wiegen in afwachting van de gunstige gebeurtenissen. Hier doet het oostersch fatalisme geen opgeld, want onze tegenstanders rusten niet en overigens zij worden dikwijls gedragen door een reaktionairen stroom. Sommigen onder hen zijn mannen met groote energie die niet terugdeinzen voor eenig middel en die de geestkracht bezitten noodig om den aanval te leiden en zich niet te laten ontmoedigen door bezwaren en nederlaag. „De stervende maatschappij," zoo zei een fabrikant ironisch naar aanleiding van het anarchistische boek van dien naam, geschreven door onzen kameraad Jean Grave, „de stervende maatschappij, zij leeft nog altijd genoeg om u allen te verslinden!" En toen republikeinen en vrijdenkers spraken over de uitdrijving der Jesuïten, die altijd de drijvers der katholieke kerk zijn, zei een dezer priesters: „waarlijk, onze eeuw is op wonderbare wijze teergevoelig. Meenen zij dan dat de asch der brandstapels zoodanig is uitgedoofd dat er geen enkel vonkje is overgebleven

Sluiten