Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

VIII.

Behalve de materiëele macht, het schaamtelooze geweld dat zich uit in de beroving van arbeid, de gevangenis, de mitraillades, staat een andere fijnere en misschien machtiger kracht, n.1. die van de godsdienstige begoocheling, ter beschikking van de regeerders.

Zeker, men kan niet ontkennen dat deze kracht nog zeer groot is en dat men er ernstig rekening mee heeft te houden bij de bestudeering der hedendaagsche maatschappij.

Met een te jeugdige geestdrift vierden de Encyklopedisten der XVIIIe eeuw de zegepraal der rede over het Christelijk bijgeloof en wij moeten de groffe minachting van Cousin, den beroemden wijsgeer onder de Restauratie, konstateeren, toen hij in een kring van getrouwe vrienden zei: „het Katholicisme heeft nog hoogstens 50 jaar te leven!" De halve eeuw is ruim voorbij en nog spreken vele katholieken in allen trots en ernst van hun Kerk, die zij noemen de „eeuwige." Maar als de katholieke kerk schijnbare vorderingen heeft kunnen maken, als het Frankrijk der Encyklopedisten en revolutionairen, zich heeft laten „toewijden aan het Heilige Hart" door een vergadering van verdwaasden, als de hoogepriesters van den eeredienst zeer behendig gebruik hebben gemaakt van de algemeene vrees der politieke behouders, om hun het panacee van het geloof voor te houden als het groote sociale geneesmiddel; als de Europeesche bourgeoisie, vroeger samengesteld uit skeptici, Voltairianen met geen anderen godsdienst dan een vaag deïsme, het heel voorzichtig heeft kunnen

Sluiten