Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verhooging en nemen niet-christenen totbondgenooten. Het vertrouwen in God en zijn heiligen is niet meer voldoende; men moet materieele waarborgen hebben en zij zoeken ze, niet in de absolute afhankelijkheid, niet in de algeheele gehoorzaamheid, zoo dikwijls aanbevolen aan de kinderen Gods, maar in het verbond met kameraden, in de stichting van vereeniging tot onderling belang, misschien zelfs in den aktieven geest van verzet. In een nieuwe positie geplaatst heeft de christelijke godsdienst geen weerstand kunnen bieden aan nieuwe middelen: zich niet kunnende gewennen aan een milieu dat zijn voorgangers niet hadden voorzien, houdt zij steeds vast aan haar oude formules van liefde, nederigheid, armoede en moet zij wel alle jonge, krachtige, verstandige elementen verliezen en slechts overhouden de armen van hart en geest en in den minst edelen zin des woords — die „welgelukzaligen," aan wie in de Bergrede het koningschap der hemelen wordt beloofd. Het katholicisme is daardoor veroordeeld van den dag af, waarop het ongeschikt is gebleken om een ander talent tentoon te spreiden dan dat van een neoGrieksche, neo-Romaansche, neo-Gothische, neoRenaissance nabootsing. Het is een godsdienst der dooden en niet meer der levenden.

Een onweersprekelijk bewijs van de werkelijke onmacht der kerken bestaat daarin dat zij de kracht niet hebben de wetenschappelijke beweging van boven noch het onderwijs van beneden tegen te houden; zij kunnen slechts vertragen, niet de kennis in haar loop stuiten, zij doen zelfs of zij deze steunen. Daar zij de opening van scholen niet hebben kunnen beletten, wilden zij zich ervan meester maken, de leiding

Sluiten