Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

nature in staat om bij de leerlingen een geest van verzet en tuchteloosheid op te wekken. Op die manier opgevat is de geschiedenis slechts een leugenachtig verhaal; de natuurlijke wetenschappen bestaan in een verzameling feiten zonder samenhang, zonder oorzaak, zonder doel; in elke afdeeling van studie verbergen de woorden de dingen en in dat zoogenaamd hooger onderwijs, waar men gerekend wordt de groote vraagstukken te behandelen, doet men het altijd langs indirekte wegen door het opeenhoopen van anekdotes, datums en eigennamen, hypothesen, de ongerijmde argumenten der tegenstrijdige stelsels, zoodat het van den weg gebrachte verstand, in de war gebracht, door afmatting terugkeert tot het gestamel van de kindsheid en tot doellooze praktijken.

En toch hoe valsch en ongerijmd dit onderwijs ook zijn moge, men zegt tot zichzelven dat het misschien, in zijn geheel genomen, nuttiger is dan wel noodlottig De drang van buiten heeft alle scholen doortrokken, zelfs die waar de opvoeding, katholiek of protestant of buddhistisch of muzelmansch, geoordeeld wordt slechts te bestaan in dorre formules, mystieke frases, in uittreksels van onbegrepen boeken. Soms schiet een plotselinge lichtstraal over die prulleboel, een logische konsekwentie verschijnt voor het verstand van een kind welks geest openstaat, een zijdelingsche toespeling neemt het karakter van een openbaring aan, een onbedacht gebaar, een avontuurlijk bijvoegelijk naamwoord kunnen het kwaad bewerken dat men wilde vermijden, het woord des levens welde op uit dien vloed van herhalingen en plotseling springt de logische geest van het kind over tot gevreesde konklusies. De kansen van verstandelijke

Sluiten