Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van een bibliotheek, maar zijn gezichtskring is ruimer, hij ziet verder, aan den eenen kant den barbaarschen oorsprong en aan den anderen een veranderde toekomst; hij heeft een beter begrip van de opvolging der gebeurtenissen; hij neemt meer bewust deel aan de groote geschiedkundige bewegingen; hij kent den rijkdom van den aardbol beter: hij is in één woord meer mensch. In dat opzicht kan men zeggen, dat die anarchistische kameraad van onze kennis, die door de maatschappij waardig gekeurd is om in de gevangenis te sterven, in waarheid geleerder was dan een heele akademie of dan een bende studenten, pas afgeslepen aan de universiteit en het hoofd vol van wetenschappelijke feiten. De geleerde heeft zijn groot nut als delver: hij haalt de grondstoffen uit den grond maar hij is het niet die ze gebruikt; aan het volk, aan het geheel der geassocieerde menschen de taak om het gebouw op te trekken.

Laat elkeen een beroep doen op zijn herinneringen om de veranderingen te konstateeren die sints het midden der XlXe eeuw hebben plaats gevonden in de manier van denken en gevoelen en die bij gevolg de wijzigingen noodzakelijk maken, die overeenkomen met de wijze van handelen. De noodzakelijkheid van een meester, een chef of kapitein in elke organisatie scheen buiten twijfel te zijn: een God in den hemel, al was het ook de God van Voltaire; een soeverein op een troon of een leuningstoel, al was het ook een konstitutioneel koning of een president der republiek, een „varken om vet te mesten" volgens de gelukkige uitdrukking van een hunner zelf (Napoleon); een patroon in elke werkplaats, een stafdrager in elke korporatie, een echtgenoot, een vader met forsche

Sluiten