Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onweerstaanbare spanning van den socialen wil. noch de rampspoeden noch de bespottingen kunnen de zoekers afbrengen van hun weg. Overigens hebben zij het voorbeeld der koöperatieven, verbruiksen andere vereenigingen voor oogen, die inden beginne ook groote moeilijkheden hadden te overwinnen en die nu in grooten getale een merkwaardigen bloei hebben bereikt. Velen dezer associaties, vooral de voorspoedigste, hebben haar doel geheel gemist, in dien zin dat de behaalde voordeelen en de wensch om er nog meer te behalen, de liefde tot winst heeft aangewakkerd bij de koöperateurs of althans hen afgebracht hebben van den revolutionairen gloed der jonge jaren. Dat is het grootste gevaar, daar de menschelijke natuur altijd klaar is om voorwendsels aan te grijpen ter vermijding van de gevaren van den strijd. Het is zoo gemakkelijk zich te verschansen achter zijn „goede werk," de bezigheden en gevaren die voortkomen uit de toewijding aan de revolutionaire zaak in al haar omvang vermijdende. Men zegt tot zich zeiven dat het allereerste is de onderneming te doen slagen waaraan de kollektieve eer van een groot aantal vrienden verbonden is en langzamerhand laat men zich meeslepen tot de kleine praktijken van den gewonen handel: men had den vasten wil om de wereld te hervormen en men hervormt zich zeiven heel simpel tot een kruidenier.

Toch kunnen de eerlijke en leergierige anarchisten groote leering trekken uit die tallooze koöperaties die overal verrezen zijn en die zich met elkander verbinden, steeds grooter organismen vormende om zoo de meest verschillende funkties te omvatten, die van de industrie, van het transport, van den land-

9

evolutie.

Sluiten