Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en zuiderdeclinatie; de rechte opklimming wordt van het voorjaarspunt uit in tegengestelde richting met de dagelijksche beweging van den hemelbol geteld en kan dus afwisselen van o° tot 360°).

De plaats van' een punt op de aardoppervlakte bepaalt men

door breedte en lengte. (Zie § 3.)

Daar de poolshoogte gelijk is aan de geographische breedte eener plaats, is door bepaling van de poolshoogte de breedte der plaats gevonden. Men doet dit het gemakkelijkst door de meting van de grootste en de kleinste hoogte eener cirumpolairster.

Minder eenvoudig is het bepalen van de lengte eener plaats. Men maakt daarbij gebruik van de waarheid, dat het lengteverschil van twee plaatsen evenredig is met het tijdsverschil

1600 _ 0

van die twee plaatsen. Eén uur tijdverschil geeft 24 — >5

lengteverschil i). Om de lengte van een punt op Aarde te kunnen vinden, moet men dus de lengte van eene andere plaats en den tijd, dien men op beide plaatsen heeft, juist kennen. Men vindt het tijdsverschil en daardoor het lengteverschil tusschen twee plaatsen o. a. door het overbrengen van chronometers, door de telegraaf, door het gelijktijdige waarnemen van eenzelfde verschijnsel aan den hemel, als eene eclips of eene sterbedekking door de Maan, of, wanneer de plaatsen niet ver van elkander verwijderd zijn, door een lichtsignaal, als een vuurpijl.

§. (j. Bepaling van de grootte der Aarde. Graadmeting. Wanneer men het verschil in breedte en den afstand (herleid op liet onder de aardoppervlakte voortgezet gedachte zeeoppervlak) van twee in eenzelfden meridiaan gelegen punten kent, laat zich, wanneer men den bolvorm der Aarde aanneemt, de aardomtrek berekenen. Nadat reeds verschillende meer of min nauwkeurige metingen waren gedaan, paste de Leidsclie hoog-

i) Met het oog hierop heeft men de aardoppervlakte in gordels of zonen van 15 breedte verdeeld, welker west- en oostgrens telkens onderling 1 uur tijdsverschil hebben. Binnen zulk een' gordel kunnen alle uurwerken gesteld worden naar den tijd, dien de middelste meridiaan van deu gordel heeft, (Zonentijd: Westeuropeesche of Greenwich tijd, Middeleuropeesche tijd, Oosteuropeesche tijd enz.)

Sluiten