Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zien, hebben er dikwijls verschuivingen en verzakkingen plaats gehad. Toch kunnen de geologen den betrekkelijken ouderdom der lagen bepalen. De objecten van hun onderzoek zijn dus de gesteenten naar hun bestanddeelen en hun' aard, naar hunne betrekkelijke ligging en naar hetgeen zij insluiten. Zij onderscheiden de geschiedenis van de vorming der sedimentgesteenten in tijdvakken.

§ 29. De eruptieve gesteenten dragen de duidelijke kenmerken, dat ze, als de lava onzer tegenwoordige vulkanen, in gesmolten toestand uit de diepere deelen der Aarde zijn opgeperst en aan de oppervlakte of op weg daarheen zijn gestold. Men onderscheidt oudere of plutonische gesteenten, als graniet, groensteen en porfier, enjongereof vulkanische gesteenten, als bazalt, trachiet en de hedendaagsche lava.

Graniet (van 't Lat. granum — korrel) is een fijn- of grofkorrelig mengsel van veldspaat, kwarts en glimmer; wanneer kwarts en glimmer er in ontbreken, maar er wel hoornblende in voorkomt, noemt men het syeniet, dat zoo geheeten is naar Syene (Assoean) in Egypte; het roode granietgesteente van Syene, dat de oude Egyptenaren voor hunne obelisken en tempels gebruikten, is echter geen syeniet, maar eene andere soort van graniet, nl. granitiet. De groensteen is, evenals het porfier, (van 't Gr. porphyra = purper) naar zijne kleur geheeten. Het laatste onderscheidt zich door eene bijzondere structuur: eene dichte grondmassa, waarin groote kristallen liggen. Het in de oudheid hooggeschatte roode porfier werd door de Romeinen uit den Djebel Dokhan in Egypte gehaald. In Elfdalen (Zweden) zijn groote porfierslijperijen.

De bazalten komen in vulkanische streken zeer veel voor in gangen, lagen, bergtoppen maar ook in zuilenvorm, in den laatsten o. a. in de bekende Fingalsgrot opStaffa, den Reuzendam in 't N. van Ierland en aan den Rijn. Het zuilenbazalt wordt voor den aanleg van waterwerken en wegen en als bouwmateriaal gebruikt. De bazaltlava van Niedermendig levert molensteenen. Sommige trachieten (van 't Gr. trachys = ruw) worden als bouwsteenen gebruikt. Ze bestaan, zooals de naam reeds aanduidt, uit eene ruwe massa en vormen soms gangen,

Sluiten