Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de Jorullo in Mcjico). Stort een krater in en wordt in de instortingsruinite later een nieuwe vulkaan opgebouwd, dan ontstaat een samengestelde vulkaan (de Vesuvius met de Somma). De vulkanen (en vulkanische gesteenten) komen meest voor langs de randen van groote verzakkingen: de vulkanenrij langs de oost- en de westzijde van den Grooten oceaan, de vulkanenrij der Soenda eilanden langs den Indischen oceaan, bij de Middellandsche en de Roode zee, de vulkanische gesteenten aan den zuidvoet der Alpen, der Karpaten etc. Als oorzaak van dit verschijnsel meent men het volgende te mogen aannemen. De diep liggende deelen der aardkorst hebben, bij hunne vastwording, eene groote hoeveelheid gassen geabsorbeerd. Wanneer er nu eene tot in de diepte gaande scheur ontstaat, dan wordt de hooge druk daar opgeheven en beginnen de gassen te ontwijken en zullen te gelijk de oververhitte gesteenten in vloeibaren toestand overgaan. (Men denke aan parafine, die men onder hooge drukking kan doen stollen op eene temperatuur, waarbij ze onder één atmospheer druk nog vloeibaar zou zijn. Opent men dc aan beide einden gesloten buis, waarin zich de onder hoogen druk gestolde parafine bevindt, dan wordt deze onmiddellijk weer vloeibaar). Men behoeft dus niet noodwendig aan te nemen, dat de geheele aardkern vloeibaar is, evenmin als men zich bij elke uitbarsting de lava behoeft voor te stellen te zijn aangevoerd uit de centrale deelen der aardkern. Door sommigen wordt evenwel eene vloeibare aardkern aangenomen.

Ook vulkanische uitbarstingen kunnen aardbevingen veroorzaken, trouwens over eene kleinere oppervlakte dan de tektonische. (Vulkanische aardbevingen).

Zoodra een gebergte, van welken oorsprong ook, ontstaat, beginnen daarop atmosferische invloeden te werken. Water en lucht werken modelleerend op de aardoppervlakte, zoowel op de tektonische als op de vulkanische gebergten. Zelfs gaat door die modelleering meestal de vorm, dien alleen de tektonische werkingen zouden hebben geschapen, geheel verloren en kan alleen een nauwkeurig onderzoek van geologen dien zoo te zeggen oorsproukelijken vorm uit de ligging der lagen reconstrueeren. - Nevenstaand plaatje, een gezicht voorstel-

bos, Lcerb. L. en V., 4e druk. 23

Sluiten