Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

was verdeeld in vier onderdeelen : 1" Lichamelijke opvoeding; 2' Godsdienstige opvoeding; 3" Over het Huwelijk der kinderen en 4' Het «•edrag der ouders omtrent God (in betrekking tot de opvoeding deikinderen). De grondstellingen, waarvan De Swaef uitging, beschamen in menig opzicht vele wijsgeerige en zielkundige opvoedingsstelsels onzer eeuw. — Als bekwame schoolmeesters zouden wij ook nog kunnen noemen Abraham Guylenburg, schoolmeester te Goes, die eveneens opvoedkundige werken schreef, Mattheus Klaassen, een leermeester in de cijferkunst, .4. ran Liutz, schrijver van vele uitnemende rekenboeken, enz. enz. Dat zulle onderwijzers geen slecht onderricht gaven, laat zich begrijpen. In den bloeitijd der republiek telden dan ook de reken-, wis- en sterrenkunde onder landbouwers en handwerkslieden menig uitstekend beoefenaar. Men denke slechts aan Dirk Rembrmulsz. ran Nierop, geb. in 1610 te Nieuwe-Niedorp (N.-Holl.). Hoewel hij tot aan zijn (lood (1682) het schoenmakershandwerk uitoefende, werd hij toch als sterren- en zeevaartkundige beroemd. Hij schreef als zoodanig vele geleerde werken. Verder aan Eise Yeltes Eisinga, geb. in 1744 te Dronrijp (Fr.). Hij vestigde zich als wolkammer te Franeker. Zeven jaren lang arbeidde hij aan een planetarium, dat nog in Franeker te zien is en meer dan iets anders van 's mans uitgebreide sterren- en wiskundige kennis getuigt, t Planetarium zelf is door prof. Van Swinden beschreven. Moeilijke op,raven, vooral uit de reken- en wiskunde, werden 111 de dorpen van Noord-Holland en elders dikwijls aan de puien of borden der raadhuizen geplakt met uitnoodiging aan iedercn liefhebber, om zich aan de oplossing er van te wagen en niet zelden gebeurde liet, dat een eenvoudig man den prijs behaalde of ten minste blijken gaf, dat

hij mee kondingen.

Wij zagen, dat Joh", dc Swaef zich in zijne geschriften op paedagogisch terrein bewoog. Ook anderen hebben zich op dat gebied verdienstelijk gemaakt. Middellijk ging van de drie dichters Constantijn Huijgens (t 1686), Jacob Gat» (t 1660) en Jacob Westerbaen, door de menigvuldige uitstekende opvoedkundige wenken en lessen, in hunne gedichten verspreid, voor de school een zeer heilzame invloed uit. Van Huygens komen in dit opzicht vooral in aanmerking zijn Hoftvijck, zijn Korenbloemen (vooral liet 1" en 5" boek n.1. Bibelstoffe en Godsdienst). De volksdichter bij uitnemendheid, Jacob Cats, heeft zich vooral verdienstelijk gemaakt door in dichtstijl vele op-

Sluiten