Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Jaar zij schier geheel het godsdienstig element ontberen en in plaats van de Zon der gerechtigheid het onreine vuur der eerzucht als levensbeginsel hebben, hare kweekelingen regelrecht in de armen van het •ongeloof en zijn bijna alleen werkplaatsen, om het. verstand der kinderen te polijsten en te dresseeren voor de burgerlijke maatschappij,

bijna alleen middelen voor de aardsche broodwinning Daarom

is het onbegrijpelijk, dat de Evangelische Kerk van Nederland zich zonder tegenspraak alle medewerking op de scholen heeft laten ontnemen, en de volkomen overheersching dezer Christelijke instellingen door den geest dezer wereld met onverschillige oogen schijnt aan te

zien." .

Deed de Kerk haar plicht niet, toch waren er nog mannen in die

Kerk, die niet nalaten konden te getuigen tegen deze ontkerstening der natie door de school. Dat waren vooral de volgelingen van Bilderdijk, wier tolk in 1823 Mr. I. Da Costa was, toen deze in dat jaar met zijne Bezwaren te jen den geest der eeuw optrad. II ij brak vooral den staf over dat onmatige, onbehoorlijke en hoogst schadelijke prikkelen der eer-, glorie- en ijverzucht op de scholen, reeds in 180G door II. W. C. A. Visser in eene prijsverhandeling aanbevolen en later nog uitvoeriger en krachtiger door hein verdedigd. Ook protesteerde Da Costa tegen die menigvuldigheid van onnutte en onvolkomen onderwezene kundigheden, waarmede de kinderen 111 school a. h. w. overstelpt werden. Hij zei: »Het eerebord en het schandebord, ziedaar het tweeledig beginsel der hedendaagsche schoolbewerktniging. Het schandebord is de weg ter minachting in de school, ter vergetelheid in de wereld, en derhalve tot jammer en droefheid. Door het eerebord geraakt men tot de onderscheiding van schoolsche ridderorden, tot uitbundige lof- en prijsbehaling; en vandaar tot aanzien in de wereld, tot allerlei bedieningen en eereposten in den Staat, tot eer en fortuin." Op deze wijze vormde men z. i. de kinderen tot «duiveltjes van hoogmoed en tot duiveltjes van nijd.

Bilderdijk lichtte Da Costa's bezwaren toe, terwijl Visser in het derde stuk zijner Vrijmoedige brieven het ongegronde der bezwaren

trachtte in het licht te stellen.

De Regeeringsbesluiten van 14 Juni 1825 troffen de k.-Katholle

ken pijnlijk. De kleine seminariën hadden zij opgericht, opdat de jonge

lieden, die geestelijken zouden worden, daar hunne voorbereiding tot de hoogere studiën zouden ontvangen en niet op de onderoverG. O.

Sluiten