Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dus naar zee of naar de gerijmonden brengen; de spiegel der laatste ligt bij eb meestal lager dan het land. Zoo is het geval met de Betuwe, die door de Linge naar de Merwede afwatert. Maar moeilijker is de toestand in de horizontale en komvormige terreinen, die men aantreft in delta's en in kustlanden, waarvoor een duinrij ligt, die de afwatering naar zee belemmert. Vele delta's zijn daarom nog moerassig, zelfs in Europa, als die van de Donau; die van de Po is pas ten deele ingepolderd; evenzoo vindt men moerassen en meren achter de duinen der Landes. De noord- en westhelft van ons land is een duinkust- en deltavorming; de eerste zet zich voort als een smallere strook, in Vlaanderen en langs de Duitsche kust. Maar nergens vindt men daar een zoo groot terrein als in Holland en zuidelijk Friesland, dat onder den gemiddelden zeespiegel, zelfs onder de eb bestanden ligt; het afwateringsvraagstuk is hier dus veel minder gemakkelijk op te lossen; vooral door het groot aantal zeer diep gelegen kommen der drooggemaakte meren, die men nergens elders aantreft.

Eenmaal hebben de zand- en grintgronden, die thans het grootste deel der hoogere landhelft uitmaken, zich tot de duinen uitgestrekt, bij boringen treft men ze overal aan. De duinrij moet toen in 't N. en in't Z. meer gesloten zijn geweest dan nu. Het water der rivieren breidde zich daarachter uit tot grootere en kleinere meren; in het grootste, een echte lagune, die door openingen in de Hollandsche duinrij met de zee in verbinding stond, bezonkeen laag zeeklei, die thans op den bodem der drooggemaakte meren zoowel als op die der Zuiderzee voor den dag komt. In de kleine plassen, in 't Zuiden en in 't Noorden, groeide op het zand een koek van laagveen, uit waterplanten ontstaan; en toen de Hollandsche lagune zich met klei gevuld had, had ook daar de laagveenvorming plaats. Dit laagveen bedekte ook de Zuiderzee, de Lauwerzee, de Dollard. Het ligt op vele plaatsen weer bedolven onder nieuwere zeeklei, als derrie, en evenzoo

Sluiten