Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van opstijgende droge lucht, als gevolg van hare uitzetting, bijna i C. per 100 M. bedraagt. Maar veel minder groot is de afkoeling van niet waterdamp verzadigde lucht, want bij condensatie van een deel van den waterdamp komt warmte vrij. Naarmate de lucht warmer is, kan zij meer waterdamp bevatten en wordt dus bij verzadiging de condensatie sterker. Daarom neemt warme vochtige lucht bij opstijging veel minder in temperatuur af dan koude vochtige lucht: verzadigde lucht, die op o M. hoogte een temperatuur heeft van — io°, heeft bij 100 M. stijging 0.76° in warmte verloren, daarentegen lucht van 30° slechts0.38°.

Dicht nabij de oppervlakte is de afneming overdag, vooral des zomers, dikwijls grooter dan 1 1 C. per 100 M.; de lucht is dan in labiel evenwicht en er ontwikkelen zich opstijgende luchtstroomen. Maar door de warmteomkeering des nachts, is de gemiddelde afneming ongeveer o.? . Evenveel bedraagt zij hooger, in de streek der wolken, omdat daar zooveel condensatie plaats heeft, maar boven de hoogte der meeste wolken, d. w. z. boven 3—4000 M. is de afneming grooter, gemiddeld 0.7—o.8°. In den zomer is de afneming grooter dan in den winter, vooral in de onderste lagen. — Boven 10000 M. ongeveer neemt de temperatuur niet meer af.

Dit alles geldt voor de vrije atmosfeer. Hoe is 't nu in gebergten en op hoogvlakten ? Gebergten heeft men te beschouwen als in de luchtzee omhoogstekende eilanden, waar wel de verwarming der hellingen tegen de afneming der warmte inwerkt, maar deze toch de overhand heeft, omdat de luchtzee door horizontale stroomen, de winden, wordt dooreengemengd en de lucht boven een gebergte dus een niet veel hoogere temperatuur kan bezitten dan de vrije atmosfeer op gelijke hoogte. Een uitzondering vormen de tegen de heerschende windrichting afgesloten dalen, waar des winters de zware, afgekoelde lucht op den bodem kan blijven hangen. Vandaar dat in vele Alpendalen meer dorpen op de hellingen liggen dan op de bodems, zelfs als deze breed en vruchtbaar zijn.

Sluiten