Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in Amerika, ook in Rusland. Een waterscheiding behoeft niet over een bergkam te loopen, maar kan ook op de grens van twee tegengestelde hellingen van een en 't zelfde dal liggen of door een laagvlakte gaan.

De hoeveelheid water, die in één seconde door het dwarsprofiel eener rivier stroomt, heet haar vermogen op dat punt. Het is afhankelijk van de grootte van het dwarsprofiel en van de stroomsnelheid. De laatste neemt stroomafwaarts af; het eerste, en wel in veel sterker mate, toe.

De verweering is de vvegbereidster voor een belangrijke dubbele arbeid der rivieren: de wegvoering der verweeringsproducten door het stroomende water (den u dat ie), en de uitslijping van kleinere en grootere beddingen (erosie). Het stroomende water stuwt de door de verweering verkruimelde stoften en door het bevriezende water afgebroken rotsblokken voort en deze schuiven en rollen over de bedding, terwijl ze door de wrijving die ze uitoefenen niet alleen zeifin kleinere deeltjes worden verdeeld, maar de bedding uitslijpen, erodeeren. Waar het verval zwakker wordt, kunnen de grovere vaste stoften niet meer worden meegevoerd. Er beginnen zich sedimenten al te zetten, terwijl de erosie de bedding slechts in geringere mate uitdiept. Wordt eindelijk het verval zeer gering, dan houdt de erosie bijna op en bepaalt ze zich hoofdzakelijk tot zijwaartsche verlegging der bedding, waarbij oude verlaten beddingen, doode rivierarmen , achterblijven (b.v. bij de Maas in Nederland); de bezinking heeft er de overhand. Men onderscheidt deze drie hoofdstadiën echter alleen bij een normaal ontwikkelde rivier. Bij zulk eene (de Rijn zou als voorbeeld kunnen dienen) heeft in den bovenloop de erosie, in den benedenloop de sedimentvorming de overhand, terwijl in den middelloop erosie en bezinking ongeveer in evenwicht met elkander zijn. Vele rivieren beantwoorden echter niet aan dit type. Om een paar voorbeelden te noemen: de Wolga ontspringt niet in een eigenlijk gebergte en kent dus geen eigenlijken bovenloop;

Sluiten