Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 26. De dalen. Dalen zijn langgerekte en betrekkelijk smalle insnijdingen van de landoppervlakte, die, ten deele met bochtigen loop, hetzij trapvormig of voortdurend hellend, naar de zee of naar het centrale, laagst gelegen gedeelte van een vlakte afhellen en zich soms als onderzeesche dalen beneden den zeespiegel voortzetten. Waar twee dalen elkander ontmoeten, daar smelten zij tot één enkel dal samen, dat de voortzetting van beide is. In hunne verbreiding zijn ze gebonden aan rivieren, en waar men droge dalen (zonder rivier) aantreft, zijn toch dikwijls sporen aanwezig van de vroegere werkzaamheid van stroomend water. Meestal hebben de regenrijkste streken de meeste dalen. Onder gelijke klimatologische omstandigheden is een bodem, die het water gemakkelijk opzuigt of het opneemt in kloven, armer aan rivieren en ook aan dalen, dan de gesteenten, die voor het water weinig doordringbaar zijn. Zoo is de Zwabisch-Frankische Jura arm aan dalen en rivieren, terwijl aan den voet van 't gebergte het in den kalkbodem gedrongen water als bronnen voor den dag komt. In het hoogland zijn de dalen dieper dan in het laagland, waar gewoonlijk de rivieren hare bedding ophoogen in plaats van ze nog verder uit te diepen.

De bovenvermelde hoofdvoorwaarde voor de geographische verspreiding der dalen sluit niet in, dat zij, met hunne vertakkingen, steeds hun ontstaan te danken hebben aan het stroomend water. De rivieren kunnen immers door de bodenvormen aangewezen dalwegen volgen; dit is bijv. het geval bij de breede lengtedalen der gebergten, terwijl de smalle dwarsdalen en doorbrekingsdalen meestal door de erosie zijn gevormd.

De helling der dalwanden is een product van de samenwerking van verweering, denudatie en erosie, waarbij het afvloeiende en afsijpelende water een hoofdrol speelt. \\ aar het rivierdal is ingesneden in een bodem, die het water gemakkelijk doorlaat, zoodat de bergwanden, ook na regenbuien, zeer spoedig droog zijn, daar zullen verweering en afspoeling het minst sterk werken en de dalwanden het

Sluiten