Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

korrelig ijs, firnijs, veranderd, waarbij de korrels door troebeling smeltwater gecementeerd worden. Dalwaarts gaat dit over in gletsjerijs, bestaande uit grootere, onregelmatige brokken — meest van I —10 cM. —, die met hunne kanten in elkaar grijpen en zoo een samenhangende massa vormen. Verder vertoont het gletsjerijs dunne witte en blauwe lagen. De witte zijn met luchtblaasjes gevuld, de blauwe niet. De laatsten smelten moeilijker en vormen aan de oppervlakte fijne ribben.

Door eigen zwaarte schuift de gletsjer langzaam door de dalen naar beneden. De ijsmassa gedraagt zich daarbij als een taai vloeibaar lichaam: voor druk wijkt zij plastisch uit, bij trekking splijt ze. Ze vult het geheele dal, maar als dit plotseling breed wordt, ontstaan spleten in de lengterichting, en als de helling plotseling sterker wordt, vormen zich dwarsspleten. De gletsjer vloeit, d. w. z. de deeltjes veranderen onderling van plaats. Daardoor is het mogelijk, dat de beweging overeenkomst vertoont met die eener rivier: door de wrijving is ze op den bodem en aan de randen het geringst, boven in het midden het grootst, ook geringer naarmate de helling kleiner is. Maar gemiddeld vloeit een rivier onder dezelfde omstandigheden ongeveer een millioen maal sneller dan een gletsjer. In de Alpen en in Noorwegen is de beweging gemiddeld I—4 dM. in 24 uur; maar bij sommige Alpengletsjers is het s zomers wel eens 1 M., bij Himalajagletsjers 2—4 M. In Groenland, waar de gletsjers niet gevoed worden door firnvelden, maar door het landijs, dat een geweldigen druk oefent, komen veel grootere snelheden voor, van gem. 15 M. per etmaal (vgl. blz. 249).

Ontmoet een gletsjer een zeer steile helling, dan verbrokkelt zij daar tot losse stukken, die een ijscascade vormen , maar aan den voet groeien ze weer tot ééne massa samen, evenzeer als het ijs zich voorbij de dwars- en lengtespleten weer aaneensluit. Dit weer samengroeien berust op de eigenschap der re gelat ie: twee dooiende ijsstukken vriezen samen aan hun aanrakingspunten. Gletsjerijs is

Sluiten