Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Toch is niets ongegronder dan deze angst; dat is ook op dezen Meidag weder gebleken. Indien men de socialistische arbeiders niet door ongemotiveerd politievertoon irriteert, vieren zij hun feest der toekomst ordelijker dan veelal de feesten in andere kringen afgeloopen.

Wel is er in de aaneensluiting, waarvan het Meifeest nu sedert vijf jaren getuigenis aflegt, eene andere reden voor bezorgdheid. Niet voor de glasruiten, maar voor de privileges van het kleine aantal der welgestelden wordt het gevaar allengs duidelijker. Men begint het eind te zien van een tijdvak van zeer bijzondere uitbuiting, die, omdat het gezag in handen der bevoordeelden is, door dat gezag sterk wordt gesteund. De concentratie der macht in de handen van het kapitaal heeft het gezag zeer sterk gemaakt, maar door dezelfde oorzaken is in het van zijn toestand bewust geworden arbeidersvolk daartegenover eene macht ontstaan en aangroeiende, die op den duur de sterkere zal blijken. Aan dit verderaf liggend gevaar denken niet allen die voor hunne glasruiten beangst zijn, en toch is het voor hen ernstiger, omdat als eens een privilege is gebroken, geen glazenmaker zal te vinden zijn die het herstelt.

Het industrialisme der laatste eeuw heeft den arbeider deerlijk verwaarloosd. Het verzuimde niet zijn machines te smeren en te onderhouden, maar het keek naar de „machine mère," het menschelijk arbeidsvermogen, niet om. De arbeiders reproduceerden zich toch in voldoende mate om de machines te blijven bedienen, en door oorzaken die, geloof ik, physiologisch nog hare verklaring wachten, bleef onder zeer ongunstige levensomstandigheden het arbeidende volk tot groote krachtsinspanning in staat. Er was dus voor de productie geen gevaar.

Maar de ouders van de liberale burgers die deze dingen maar lieten gaan, hadden in het laatst der vorige eeuw meêgeholpen om, toen de tijden rijp waren, nieuwe begrippen omtrent de gelijkheid der burgers en de aanspraken der menschen, voor de practijk pasklaar te maken. En zoo groeiden

Sluiten