Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meer. Hij geeft een einddoel en eene overgangspolitiek, waarover we hier bij gelegenheid wel eens praten kunnen. Maar hij verloopt in zeer onzekere en onvaste redeneeringen. Als voorwaarde voor de psychische hervorming van de menschen stelt hij eene voorafgaande materieele renaissance. Das sagt bei uns der Pfarrer auch, en in het klein vragen wij al voeding voor het arme schoolkind. Maar bij Weisengrün zal dan een hoogere harmonie der belangen mogelijk zijn, zonder dat men het persoonlijk initiatief behoeft te missen. En hij geeft het begrip van het collectivisme geenszins op, terwijl hij de proletariaatspolitiek voor thans in deze vier punten resumeert:

a. verzorging der politieke organisatie; voortzetting van de verkiezingsagitatie; streven in gemeenten, landraden enz. invloed te winnen.

b. vestiging en verbetering der verbruikscoöperatie, niet om de coöperatie zelve, maar ter financieele ondersteuning van verdere plannen en doeleinden van het proletariaat;

c. oprichting van coöperatieve vestigingen op het platteland;

d. concentratie van het geheele politieke en economische streven op de snelst mogelijke vestiging van het internationaal coalitierecht, als vergelding voor de ondersteuning van de nieuwe economische politiek van de groote staten van Europa. Weisengrün's leer kan hier nu niet worden uiteengezet. Maar hij die geheel andere ontwikkelingswetten voor het kapitaal vond dan Marx, acht eene eigene proletariaatspolitiek, dus het voeren van de klassenstrijd onontbeerlijk. Vooral het tweede der vier punten wijst dat zeer duidelijk aan.

Daar komt het nu op aan, en ik heb dit artikel in deze richting geleid om ten slotte tegenover den heer Treub te herhalen dat er voor de soc. dem. partij in Nederland volstrekt geen haast is om zich in de theoretische geschillen te mengen, nu hare taak als organisatie der arbeiders tot den bewust te voeren klassenstrijd is aangewezen. Macht is voor het proletariaat noodig onder elke historie-beschouwing, onder elke economische constructie van de waarschijnlijke verdere his-

Sluiten