Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

die hun niet voordeelig zouden zijn. Maar de antirevolutionnairen begonnen in de zeventiger jaren met groote kracht te werken aan hunne partijvorming, en de school was hun sterkste strijdmiddel. De liberalen antwoordden met de wet van Kappeyne, die zei: wilt gij scholen, doorwaterd met uw religieus beginsel, betaal ze dan zelf. Dit was een uitdaging die niet onbeantwoord bleef. Een godsdienstovertuiging waarvan we nu na al die jaren de kracht wel niet zullen loochenen, werd buiten de deur gezet, zoodra het geld voor lager onderwijs zou worden uitgeteld. Me dunkt, de heer Kuyper moet na de afkondiging van die wet-Kappeyne een voorgevoel gehad hebben van de komst zijner zegepraal. Zulk een aanval is voor eene opkomende partij alles waard. De antirevolutionnairen hebben den strijd gewonnen. Zij moesten dien winnen, omdat een aanval op de vrijheid van het geestelijk leven wel in een despotisch geregeerd land, maar niet waar betrekkelijk vrijgevige staatsinstellingen gelden, lang is vol te houden.

Wij spreken over taktiek, dus hebben te maken met de omstandigheden waaronder wij leven. De liberalen konden geen Russische gouverneurs naar de provinciën zenden om de sprekers en schrijvers der antirevolutionnairen te muilbanden. De knoet en de censuur pasten niet in hunne staatsinstellingen. En zij moesten het aanzien dat hun dwangwet niet langer dan tien jaren in het leven bleef. En daarbij dat hun maatregel een sterke hulp was geweest voor de partijvorming van hunne tegenstanders, die daarenboven op hetzelfde terrein van de school de eerste voeling kregen met hun oude vijanden, de katholieken, die van het liberalisme hadden gehaald wat zij er van krijgen konden, en nu het begeerig-zoekend oog naar andere politieke gewesten richtten. Zoo kwamen wij tot de meerderheid van 1901, door het kiesrecht van den godsbestrijder Van Houten bereid aan de kerkelijke partijen.

Me dunkt, voor de sociaaldemocratie was de gang van zaken bij de laatste verkiezing niet slecht. Haar aantal stemmen

Sluiten