Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

belangen der kapitalisten, opdat zij niet mogen worden afgeleid van hun eenig wezenlijk doel, de verovering der regeeringsmacht door de arbeidersklasse. Geven de kapitalisten ons gemeentelijke industrie, laat dan de arbeidersklasse aandringen op hare socialiseering; maar laat ons intusschen geen tijd verliezen aan wat toch wezenlijk niet het ding is zooals wij het behoeven".

Deze redeneering is in hare absoluutheid onjuist, en zij is onvolledig.

Er is in de gemeentelijke ondernemingen eene groote les, die het socialisme ten goede komt. Zij leeren dat het gerief van het algemeene publiek, burgers en arbeiders, ten aanzien van een zeker aantal artikelen van dagelijksch gebruik, onvereenigbaar is met het stelsel van de enkel op winstmaken gerichte exploitatie door particulieren. De burgerij voert die nieuwe methode niet in om principieele redenen; allerminst. Zij ziet in de vermeerdering der bemoeiingen van de gemeente eer een gevaar dan een voordeel. Maar zij wordt ertoe gedwongen omdat het andere stelsel niet deugt. Het grijpt ook haar in den zak, of bedient haar slecht, of doet beide. Elk overnemen van een grooten dienst door de gemeente schaadt de reputatie van het particulier bedrijf in het algemeen. De groote oppositie hier in Amsterdam beriep zich op het dooden van het particulier initiatief. Zij begreep dat het een beginsel gold, dat verder strekt dan gas en water en tramwegen. Maar de raadsleden, die principieel aan de zijde van die oppositie stonden, althans voor de groote meerderheid, moesten hun beginsel offeren aan de gebleken noodzakelijkheid. Uit de ervaring bleek zonneklaar dat niet alleen met de duinwatermaatschappij die niet gereed was voor het nakomen harer contractueele verplichtingen, maar ook met zoo goed beheerde affaires als de gasfabrieken en de tram, geen nieuw contract was te maken, waarin de belangen der aandeelhouders waren overeeen te brengen met het gerief der inwoners van de stad. Raadsleden doorkneed in leer en praktijk van de particuliere winstmakerij

Sluiten