Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

stemden voor het nemen der diensten in gemeentebeheer. Dit feit zegt veel, niet voor het huidig gemeentebeheer, maar tegen het stelsel van winst maken uit algemeene levensbehoeften. En zulk eene practische les, bevattelijk voor het gansche publiek, komt ons in de propaganda en in ons critisch betoog zeer ten stade. Als straks het bouwen in eigen beheer, de brandassurantie en de melkvoorziening, die wel, naast het bouwen van arbeiderswoningen, het eerst aan de beurt liggen, ter sprake komen, dan behoeft over het practisch nut en het beginsel niet meer te worden gesproken, en zal enkel de opportuniteit in het debat komen.

Het organisme der gemeente groeit naar ons toe door de enkele macht der feiten. Dit sterkt ons en het verzwakt de principieele vesting van onze tegenstanders, de winstmakers, of — zooals ze liever worden genoemd — de wakkere ridders van het particuliere initiatief. Elke overneming van dezen aard kenmerkt het kapitalistisch stelsel als strijdig met het algemeen belang. Maar deze overwegingen leiden mij er niet toe het huidig beheer der gemeente te verdedigen tegen de critiek van den Amerikaanschen confrère. Er is een harde tegenspraak tusschen de voortbrenging van artikelen van algemeen verbruik door de gemeenten, een zuiver collectivistisch beginsel, en de wijze waarop het gebeurt. Deze is nog geheel kapitalistisch. De gemeente heft in hare prijzen eene verbruiksbelasting van de artikelen die zij levert. De afgeschafte gemeenteaccijnzen komen hier vermomd terug in de bijdragen uit de winst der ondernemingen in de gemeente-kas gestort. Deze indirecte belasting strekt ter vermindering van andere heffingen die meer met de draagkracht rekening houden. Glad verkeerd dus. Men kan met de werking van ons belastingstelsel rekening houden en pleiten voor eene afschaffing van die bijdragen, niet ineens, maar geleidelijk; doch principieel zijn zij onverdedigbaar.

Een ander punt is het gerief. Amsterdam heeft met de duinwatermaatschappij gebroken, omdat deze de vereischte nieuwe werken niet kon aanleggen. En nu, nn zes jaren, sukkelt de

Sluiten