Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der stalknechts van de tram en der arbeiders aan de stadsreiniging in Amsterdam zijn geoorloofd. Zij mogen zelfs trachten ervan te leven; de wet verbiedt het niet. Als Leiter of een ander, als een vereeniging van speculanten de granen ophoudt, en de prijs van het brood stijgt, straks wordt het schaarsch, dan is ook dat geoorloofd, en noch de „Nederlander", noch de „Nieuwe Courant", noch de „Tijd" zullen een wet ontdekken die het verbiedt. Maar als de arbeider zijn koopwaar, zijn arbeidskracht tijdelijk van de markt neemt, om de voorwaarden van verkoop te verbeteren, dan leest men dat dit ongeoorloofd is. Want het doet zooveel schade. Zou men de schade niet eens berekenen van de stijging der graanprijzen bij minimale inkomsten? Of de schade van eene bejegening als het spoorwegpersoneel moest verduren, in de som van bitterheid die zich ophoopt in de gemoederen?

De verbijstering openbaart zich ook in de middelen waarmeê de burgerij het gebleken gevaar wil bezweren. Men roept om een wet tot beteugeling van de arbeiders, een voortzetting van de taktiek door een hoog politieambtenaar in de „posten-order" ontwikkeld. Maar ik ben daarvoor niet beducht. Het gezond verstand zal, na de waarneming der verschijnselen, Regeering en Kamer daarvan terughouden, als de zenuwen wat tot kalmte zijn gekomen. De geschiedenis der dwangwetten is voor de regeeringen niet bemoedigend. De economische toestand der massa zet zich, zoodra zij er de volle bewustheid van erlangt, om in een rechtsgevoel, een rechtsdrang, die in allerlei levensbeschouwing zich een plaats verovert, ook in die van een deel der burgerij. Het „wie niet werkt zal niet eten", van de oude beschouwing, zet zich om in een „wie werkt heeft aanspraak op een behoorlijk leven." Deze rechtsdrang gaat in tegen de geschreven wet van het kapitalisme; zij noopt tot eene herziening der grondslagen. En als men nu den anderen weg uitgaat, en men wil de wet van het kapitalisme verscherpen en haar toepassen met kruit en lood, met gevangenisstraf, dan gaat

Sluiten