Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

voor dat de conferentie de wenschelijkheid zou uitspreken, dat de regeeringen de ernstige studie van dit vraagstuk zouden hervatten.

En wie zou daartegen zijn ? Studeeren is een aangename zaak, ernstig studeeren nog beter, en de ernstige studie van een tsaren-wensch voor het geluk der volken, wie zou voor zulk een vuurtje niet een turf willen aandragen?

Maar nu moet men zoo een Engelschman hooren redeneeren. Hij roemde het woord des tsaren van 1898; maar liet erop volgen dat, volgens nauwkeurige berekening, in 1898 de uitgaven over alle landen van Europa, behalve Turkije en Montenegro, en voor de Ver. Staten en Japan beliepen 251 millioen pond sterling, en in 1906 320 millioen. Dus een toeneming met 69 millioen of 27,5 percent.

Tegenover dit feit moest men in zulke bijeenkomsten zijn woorden sparen, en zij die Zaterdag zwegen en alleen met een stillen glimlach die dwaze motie aannamen, waren de meest oprechte.

Fry verwees de vredesidealen naar den gedachtenkring over het weerkeeren van de gouden eeuw op aarde. De „saturnia regna" van den Latijnschen dichter dienden hem tot beeld. En hij heeft gelijk: in den huidigen staat der kapitalistische concurrentie is de groote mogendheid die de vrijheid van bewapening prijsgeeft op den weg om dupe te worden van haar vromen zin. Voor de kleinen staat het geval anders, maar die tellen in deze gedachtenwisseling niet meê. En stemmen die wijzen naar het eenige positieve uitzicht op vrede, ontbreken in zulk een bijeenkomst.

Maar als men daar niets anders had te zeggen, zou het toch fatsoenlijker zijn geweest om te zwijgen.

24 Augustus 1907.

Sluiten