is toegevoegd aan uw favorieten.

Jacobus Koelman

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Maar helaas! het groen van ilien lentetijd bleef niet lang zijn frissehe tinten behouden. Wie rekening houdt met liet Protestantsch beginsel van vrijheid van onderzoek, zal er zich niet te zeer over verwonderen, dat er weldra sprake was van verschillende Kerken: als de Luthersche en Gereformeerde, maar hij is daarom nog niet voorbereid op iets, dat pijnlijker aandoet, n. 1. dat èn in de Luthersche èn in de Gereformeerde Kerk zeer spoedig eene stagnatie valt op te merken in het geestelijk leven

Werd Israël na de ballingschap het volk des hoeks; trad in de plaats van het profetisch woord de omheining en omtuining der wet, — en in de Luthersche en in de Gereformeerde Kerk maakte de periode van frisch geestelijk leven spoedig plaats voor een tijdperk van dor dogmatisme en doode lettertheologie. Bij alle verschil tusschen die twee Kerken in inrichting en eeredienst en leer, hebben zij oir met elkander gemeen, dat ze beide spoedig te eenzijdig het kleinood der reine zuivere leer (het hartebloed der Kerk) op den voorgrond plaatsten, en dat niet, dan ten koste van de beoefening van het Christendom in «Ie praktijk.

Hebben we in de Gereformeerde Kerk te wijzen op de Arminiaansche twisten en de splitsing in Remonstranten en Contra-Remonstranten, in de Luthersche trekken de antiNoministische, Osiandrische, Adiaphoristische, Majoristische, Synergistisi'he onze aandacht. Trachtte men in de Luthersche Kerk de twistende godgeleerden te verzoenen door de «Formula Concordiae» (r>77), in de Gereformeerde Kerk behaalde de kerkelijke rechtzinnigheid de overwinning op de Synode te Dordrecht (1018—1619). Maar — en hoe kon het anders — in beide Kerken ging het pogen, om de leer zoo nauwkeurig mogelijk te bepalen en binnen enge kerkelijke grenzen te sluiten, ten koste van hartelijke vroomheid en geestelijk leven. Men riep eene dialectische scholastiek te voorschijn, die, hoe vernuftig ook en vindingrijk, de openbaring van